ဆိတ်ဆိတ်နေရသူတို့၏အသံ - သူတော်စင် အော်စကာ ရိုမီရိုနှင့် အယ်ဆာဗေဒို ပြည်တွင်းစစ် (၃)

ဆိတ်ဆိတ်နေရသူတို့၏အသံ - သူတော်စင် အော်စကာ ရိုမီရိုနှင့် အယ်ဆာဗေဒို ပြည်တွင်းစစ် (၃)

အခန်း (၂) - ဖာသာရူတီလီယို ဂရန်ဒီ နှင့် အာခ်ဘစ်ရှော့ အော်စကာ ရိုမဲရိုး ၏ ပြောင်းလဲပုံအဆင့်ဆင့်

၂.၁ နိဒါန်း

၁၉၇၇ ခုနှစ်အတွင်း အာခ်ဘစ်ရှော့ အော်စကာ အာနူလ်ဖို ရိုမဲရိုး (Archbishop Óscar Arnulfo Romero) ၏ နက်ရှိုင်းသော ပြောင်းလဲမှုကို ထည့်သွင်းမစဉ်းစားဘဲ အယ်ဆာဗေဒို ပြည်တွင်းစစ် (Salvadoran Civil War) သမိုင်းကို နားလည်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ရိုမဲရိုးသည် လက်တင်အမေရိက၏ ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူတဦး မဖြစ်လာမီအချိန်က နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းထက် ဝိညာဉ်ရေးရာ ဓမ္မအမှုတော်ဆောင်ခြင်းကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်ပြီး သတိကြီးစွာ ထိန်းသိမ်းလုပ်ဆောင်တတ်သည့် သဘောထားတင်းမာသော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တဦးအဖြစ် လူသိများခဲ့သည်။ အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးအသိုင်းအဝိုင်းမှ အထက်တန်းလွှာအများစုသည် သူ့ကို ဆန်ဆာဗေဒို (San Salvador) ၏ အာခ်ဘစ်ရှော့အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းကို ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ သူသည် အစိုးရကို ဝေဖန်ပြစ်တင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပြီး ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များနှင့် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားအကြား ရိုးရာဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ထိုမျှော်လင့်ချက်သည် အကြီးအကျယ် လွဲမှားသွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဖာသာရူတီလီယို ဂရန်ဒီ (Father Rutilio Grande) လုပ်ကြံခံရမှုသည် ရိုမဲရိုး၏ သိုးထိန်းလုပ်ငန်း တာဝန်အပေါ် နားလည်သဘောပေါက်မှုကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေတဦး အသတ်ခံရမှုကြောင့် မတရားမှုများ ရှေ့မှောက်တွင် နှုတ်ဆိတ်နေခြင်းသည် ခရစ်ယာန်ဧဝံဂေလိတရားတော်နှင့် မကိုက်ညီကြောင်း သူ သဘောပေါက်သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရိုမဲရိုးသည် ဆင်းရဲသားများ၊ ဖိနှိပ်ခံရသူများနှင့် နိုင်ငံတော်အကြမ်းဖက်မှု၏ သားကောင်ဖြစ်ရသူများအတွက် နိုင်ငံအတွင်း အင်အားအကောင်းဆုံး အသံတသံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဤအခန်းတွင် ဖာသာရူတီလီယို ဂရန်ဒီ၏ ဘဝနှင့် ဓမ္မအမှုတော်ဆောင်ခြင်း၊ သူ၏လုပ်ကြံခံရမှု ဝန်းကျင်ရှိ နိုင်ငံရေးအခြေအနေများနှင့် အာခ်ဘစ်ရှော့ ရိုမဲရိုးသည် နှစ်ဆယ်ရာစု၏ သြဇာအရှိဆုံး ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တဦးအဖြစ် မည်သို့ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်ကို လေ့လာဆန်းစစ်သွားမည် ဖြစ်သည်။

၂.၂ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မတိုင်မီ အာခ်ဘစ်ရှော့ အော်စကာ ရိုမဲရိုး

အော်စကာ အာနူလ်ဖို ရိုမဲရိုးကို ၁၉၁၇ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ၊ စီယူးဒတ် ဘာရီယိုစ် (Ciudad Barrios) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သာမန်ရိုးစင်းသော မိသားစုမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်ပြီး ငယ်စဉ်ကတည်းက ဓမ္မကောလိပ် (Seminary) သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ရောမမြို့၌ ဓမ္မပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ် သိက္ခာထပ်ခြင်းခံရပြီး ဘစ်ရှော့အဖြစ် မခန့်အပ်ခံရမီအထိ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ သာသနာနယ်ဆိုင်ရာ ဘုန်းတော်ကြီးနှင့် ဂိုဏ်းအုပ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

သူ၏ အစောပိုင်း ဓမ္မအမှုတော်ဆောင်ခြင်း ကာလတလျှောက်လုံးတွင် ရိုမဲရိုးသည် သဘောထားတင်းမာသော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တဦးအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူသည် တကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ ဓမ္မကျမ်းစာ၏ သွန်သင်ချက်များကို နာခံခြင်းနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို အလေးထားခဲ့သည်။ သူသည် နိုင်ငံရေးအငြင်းပွားမှုများတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ပြီး၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ အဓိကတာဝန်မှာ ပါတီနိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ရန်မဟုတ်ဘဲ ဧဝံဂေလိတရားတော်ကို ဟောပြောရန်သာဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။

ဤသို့သော နာမည်ကျော်ကြားမှုကြောင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ပေါလ် (၆) က ရိုမဲရိုးကို ဆန်ဆာဗေဒို၏ အာခ်ဘစ်ရှော့အဖြစ် ခန့်အပ်သောအခါ အယ်ဆာဗေဒို၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော အထက်တန်းလွှာအများစုက သူ့ကို အန္တရာယ်ကင်းသော ရွေးချယ်မှုတခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သော ဘုန်းတော်ကြီးအချို့က ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုနှင့် လူမှုတရားမျှတမှုတို့အကြောင်း လူသိရှင်ကြား စတင်ပြောဆိုလာကြသည့်နောက်ပိုင်းတွင် ရိုမဲရိုးသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် အစိုးရအကြား တင်းမာမှုများကို လျှော့ချပေးလိမ့်မည်ဟု စီးပွားရေးခေါင်းဆောင်များ၊ စစ်ဘက်အရာရှိများနှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ် နိုင်ငံရေးသမားများက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း တိုးတက်သော အမြင်ရှိသည့် ဘုန်းတော်ကြီးအများစုမှာမူ သူ ကို ခန့်အပ်မှုအပေါ် စိတ်ပျက်ခဲ့ကြသည်။ အချို့က ရိုမဲရိုးသည် ခရဏ်ယာန်ဘာသာ နှင့် ဆင်းရဲသားများအကြား အလှမ်းကွာဝေးသွားစေပြီး ကျေးလက်လူထုကြားတွင် အလုပ်လုပ်နေသော သာသနာပြုများကို အားပေးလိမ့်မည်မဟုတ်ကြောင်း စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။ သူ ခန့်အပ်ခံရသည့်အချိန်တွင် သူ၏ဦးဆောင်မှုသည် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အတွင်း မည်မျှအထိ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားလိမ့်မည်ကို မည်သူမျှ မခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့ကြပေ။

၂.၃ ဖာသာရူတီလီယို ဂရန်ဒီ - ဆင်းရဲသားတို့၏ ဘုန်းတော်ကြီး

ဖာသာရူတီလီယို ဂရန်ဒီ ဂါစီယာ (Father Rutilio Grande García) ကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ၏ ကျေးလက်လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လူထုအခြေပြုရာ အရပ်ဖြစ်သော အယ်လ် ပိုက်စနယ် (El Paisnal) တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဂျေဆူးအစ် (Jesuit) ဘုန်းတော်ကြီးတဦးအနေဖြင့် သူသည် သူ၏ဓမ္မအမှုတော်အများစုကို ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော လယ်သမားများနှင့် ဖယ်ကြဉ်ခံထားရသော ကျေးလက်မိသားစုများကို ကူညီစောင့်ရှောက်ရန် ပေးဆပ်ခဲ့သည်။

ဒုတိယဗာတီကန်ကောင်စီ (Second Vatican Council) ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မယ်ဒလင် (Medellín) လက်တင်အမေရိက ဘစ်ရှော့များညီလာခံတို့၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့်၊ ဂရန်ဒီသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာ အနေဖြင့် ဆင်းရဲမွဲတေမှုဒဏ်ကို ခံစားနေရသူများနှင့်အတူ တက်ကြွစွာ ရပ်တည်ပေးသင့်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ သူ၏ဓမ္မအမှုကို ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် စက္ကရမင်တူ (Sacraments) မင်္ဂလာတရားများ ပေးအပ်ခြင်းတို့တွင်သာ ကန့်သတ်မထားဘဲ၊ ကျေးလက်လူထုကို ကိုယ်တိုင်စုစည်းရန်၊ စာတတ်မြောက်မှု မြှင့်တင်ရန်၊ သမဝါယမအသင်းများ တည်ထောင်ရန်နှင့် မိမိတို့၏ယုံကြည်ခြင်းနှင့် လူမှုရေးတာဝန်များကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်လာစေရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။

ဂရန်ဒီသည် ခရစ်ယာန်အခြေခံလူထုအဖွဲ့အစည်းများ (Comunidades Eclesiales de Base) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနေရာတွင် သာမန်လယ်သမားများ စုဝေးကာ သမ္မာကျမ်းစာကို လေ့လာကြပြီး ခရစ်ယာန်သွန်သင်ချက်များကို ၎င်းတို့၏နေ့စဉ်ဘဝတွင် မည်သို့အသုံးချရမည်ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဤအစည်းအဝေးများသည် လူထုအား မိမိတို့၏ လူသားဂုဏ်သိက္ခာကို သိရှိလာစေရန်၊ မိမိတို့၏အခွင့်အရေးများအတွက် ငြိမ်းချမ်းစွာ တောင်းဆိုတတ်စေရန်နှင့် ဒေသတွင်းပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရာတွင် တဦးကိုတဦး ကူညီပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန် အားပေးခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ချမ်းသာကြွယ်ဝသော မြေရှင်ကြီးများနှင့် အစိုးရအရာရှိများအတွက်မူ ဤလုပ်ဆောင်ချက်များသည် ခြိမ်းခြောက်မှုတခုကဲ့သို့ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ အချို့က ဂရန်ဒီအား မာ့က်စ်ဝါဒ (Marxism) ကို ပြန့်ပွားအောင်လုပ်ဆောင်နေသည် သို့မဟုတ် လူတန်းစားပဋိပက္ခကို လှုံ့ဆော်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ လက်တွေ့တွင်မူ ဂရန်ဒီသည် တရားမျှတမှု၊ လူသားဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဆင်းရဲသားများနှင့်အတူ ရပ်တည်ခြင်းကို အလေးပေးသည့် ကက်သလစ်လူမှုရေးသွန်သင်ချက် (Catholic social teaching) ပေါ်တွင်သာ သူ၏အလုပ်ကို အမြဲတစေ အခြေခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကျေးလက်လူထုကြားတွင် သူ၏ရေပန်းစားမှု တိုးပွားလာခြင်းကြောင့် အစိုးရလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် လက်ယာစွန်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ သတိထားစောင့်ကြည့်ခြင်းကို ပိုမိုခံလာရပြီး၊ ၎င်းတို့က လွတ်လပ်သော လူထုအခြေပြုစုစည်းမှုများကို လက်ရှိနိုင်ငံရေးစနစ်ကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် အန္တရာယ်တခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။

၂.၄ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ

၁၉၇၇ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ခေတ်သစ်သမိုင်းတွင် နိုင်ငံရေးအရ မတည်ငြိမ်ဆုံး ကာလတခုသို့ ရောက်ရှိနေခဲ့သည်။ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ဝန်းကျင်ရှိ မဲမသမာမှုစွပ်စွဲချက်များကြောင့် တနိုင်ငံလုံးတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ကျောင်းသားများ၊ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများနှင့် လယ်သမားအဖွဲ့အစည်းများ၏ ဆန္ဒပြမှုများကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းမှုများနှင့် မကြာခဏ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

အစိုးရလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် တရားမဝင် လူသတ်အဖွဲ့များ (death squads) သည် လူမှုရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို ထောက်ခံသည်ဟု သံသယရှိသူများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းများကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဆရာ၊ ဆရာမများ၊ အလုပ်သမားရေးရာ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်သူများ၊ တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခများ၊ ဂျာနယ်လစ်များနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများသည် ခြိမ်းခြောက်အကျပ်ကိုင်ခြင်း ခံရသည့် ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။

ဤကဲ့သို့သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော လူထုနှင့် နီးကပ်စွာ အလုပ်လုပ်နေသော ဘုန်းတော်ကြီးများသည် ကြီးထွားလာနေသော အန္တရာယ်များနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ခရစ်ယာန်အဖွဲ့ဝင်အများစုက ဆင်းရဲသားတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းသည် ခရစ်ယာန်ဓမ္မအမှု၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်းတခုဟု ယုံကြည်ကြသော်လည်း၊ အစိုးရအာဏာပိုင်များကမူ ထိုကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်ချက်များကို နိုင်ငံရေးအရ အတိုက်အခံလုပ်ခြင်းအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြသည်။

ဖာသာဂရန်ဒီသည် ကျေးလက်လူထုအပေါ် သြဇာသက်ရောက်မှုရှိခြင်းနှင့် လူမှုမတရားမှုများကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဝေဖန်ထောက်ပြခြင်းတို့ကြောင့် အနီးကပ်ဆုံး စောင့်ကြည့်ခံရသူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

၂.၅ ဖာသာရူတီလီယို ဂရန်ဒီ လုပ်ကြံခံရခြင်း

၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက် ညနေပိုင်းတွင် ဖာသာရူတီလီယို ဂရန်ဒီသည် အယ်လ် ပိုက်စနယ်ကျေးရွာ၌ ဝတ်ပြုခြင်းမင်္ဂလာ (Mass) ပြုလုပ်ရန် မော်တော်ကားဖြင့် ခရီးသွားနေခဲ့သည်။ သူနှင့်အတူ အသက် ၇၂ နှစ်အရွယ် သာသနာဝင်တဦးဖြစ်သူ မာနျူရယ် ဆိုလော်ဇာနို (Manuel Solórzano) နှင့် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ် နယ်လ်ဆင် ရူတီလီယို လဲမုစ် (Nelson Rutilio Lemus) တို့ လိုက်ပါလာခဲ့ကြသည်။

၎င်းတို့၏မော်တော်ကားသည် ကျေးလက်လမ်းတခုအတိုင်း မောင်းနှင်နေစဉ် သေနတ်သမားများက ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ပြီး သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြသဖြင့် ကားပေါ်ပါလာသူ သုံးဦးစလုံး သေဆုံးသွားခဲ့သည်။

မည်သူ့ကိုမျှ ချက်ချင်း အရေးယူအပြစ်ပေးခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း၊ ခိုင်မာသော နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အကာအကွယ်ဖြင့် လှုပ်ရှားနေသည့် အစိုးရနှင့် ဆက်နွှယ်နေသော လူသတ်အဖွဲ့များ၏ လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေခဲ့သည်။ ဤသတ်ဖြတ်မှုသည် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံအတွင်းသာမက နိုင်ငံတကာရှိ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များ ကို တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားစေခဲ့သည်။

အယ်ဆာဗေဒိုပြည်သူအများစုအတွက်မူ၊ ဂရန်ဒီ၏ လုပ်ကြံခံရမှုသည် ငြိမ်းချမ်းသော ဓမ္မအမှုတော်ဆောင်ခြင်းကိုသာ အလေးထားသည့် ဘုန်းတော်ကြီးများပင်လျှင် နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု၏ သားကောင်ဖြစ်သွားနိုင်ကြောင်း ပြသနေခဲ့သည်။ သူ၏သေဆုံးမှုသည် ဆင်းရဲသားများအတွက် တရားမျှတမှုကို တောင်းဆိုပေးသည့် အသံများကို သြဇာအာဏာရှိသူများက လက်မခံနိုင်တော့ကြောင်း ထင်ဟပ်စေခဲ့သည်။

၂.၆ ရိုမဲရိုး၏ တကိုယ်ရည် အကျပ်အတည်း

ဖာသာဂရန်ဒီ အသတ်ခံရမှုသည် အာခ်ဘစ်ရှော့ ရိုမဲရိုးအပေါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ ထိုသူနှစ်ဦးသည် ရင်းနှီးသောမိတ်ဆွေများ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး ရိုမဲရိုးသည် ကျေးလက်လူထုအပေါ် ထားရှိသည့် ဂရန်ဒီ၏ သိုးထိန်းလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ပေးဆပ်မှုကို အလွန်လေးစားခဲ့သည်။

ဤအချိန်အထိ ရိုမဲရိုးသည် လူမှုရေးပဋိပက္ခများကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ယုံကြည်ခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိပ်တိုက်တွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဂရန်ဒီ၏ လုပ်ကြံခံရမှုသည် ဘုန်းတော်ကြီးများသည် မိမိတို့၏ သိုးထိန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရုံမျှဖြင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရနိုင်သည်ဟူသော လက်တွေ့ဘဝအမှန်ကို ရင်ဆိုင်ရန် သူ့ကို တွန်းအားပေးခဲ့သည်။

ရိုမဲရိုးသည် ဆုတောင်းခြင်း၊ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်းနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်းများဖြင့် အချိန်များစွာ ကုန်လွန်စေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ မတရားမှုများအပေါ် နှုတ်ဆိတ်နေခြင်းသည် ထိုမတရားမှုကို အားပေးကူညီရာရောက်လိမ့်မည်ဟု သူ တဖြည်းဖြည်း ကောက်ချက်ချမိလာခဲ့သည်။

ဤအခိုက်အတန့်သည် လက်တင်အမေရိက၏ ခေတ်သစ်ဘာသာရေးသမိုင်းတွင် အရေးပါဆုံးသော အလှည့်အပြောင်းများထဲမှ တခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရိုမဲရိုးသည် ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် လူထုရှေ့မှောက်မှ ဆုတ်ခွာသွားမည့်အစား၊ အကြမ်းဖက်မှု၏ သားကောင်ဖြစ်ရသူများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် တာဝန်ခံမှုရှိရန် တောင်းဆိုရာတွင် ပိုမို၍ ပွင့်လင်းပြတ်သားစွာ ပြောဆိုရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

၂.၇ ရိုမဲရိုး၏ တုံ့ပြန်မှု

ရိုမဲရိုး၏ ပထမဆုံးသော အဓိကတုံ့ပြန်မှုသည် သူ၏ဦးဆောင်မှုပုံစံ အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲသွားပြီဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။

သာသနာနယ်တခုချင်းစီအလိုက် တနင်္ဂနွေနေ့ ဝတ်ပြုခြင်းမင်္ဂလာကို သီးခြားစီပြုလုပ်ခွင့်ပေးမည့်အစား၊ သူသည် ဆန်ဆာဗေဒို အာခ်ဒိုင်အိုဆီးစ် (Archdiocese of San Salvador) တခုလုံးရှိ ပုံမှန်တနင်္ဂနွေနေ့ ဝတ်ပြုခြင်းမင်္ဂလာအားလုံးကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး၊ ဖာသာဂရန်ဒီကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ကက်သလစ်ဘာသာဝင်အားလုံးကို တနေရာတည်းတွင် စုပေါင်း၍ ဝတ်ပြုခြင်းမင်္ဂလာတခုတည်း ပြုလုပ်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။

ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် တကြိမ်တစ်ခါမျှ မရှိခဲ့ဖူးဘဲ ကြီးမားသော ပုံသင်္ကေတ အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်သူ သောင်းနှင့်ချီ၍ တက်ရောက်ခဲ့ကြသဖြင့် ၎င်းသည် နိုင်ငံသမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံးသော လူထုဘာသာရေးစုဝေးမှုကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဤဝတ်ပြုခြင်းမင်္ဂလာသည် ဂရန်ဒီအတွက် အောက်မေ့ဖွယ်ပွဲတခုအဖြစ်သာမကဘဲ၊ ဘာသာဝင်များအနေဖြင့် မတရားမှုများရှောက်မှောက်တွင် နှုတ်ဆိတ်နေမည်မဟုတ်ကြောင်း လူသိရှင်ကြား ကြေညာခြင်းလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

ထိုအချိန်မှစ၍ ရိုမဲရိုးသည် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို မှတ်တမ်းတင်ရန်နှင့် အသံမဲ့နေကြရသော ဘေးဒုက္ခသည်များအတွက် လူသိရှင်ကြား ပြောဆိုပေးရန် သူ၏ရာထူးနေရာကို ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။

၂.၈ အသံမဲ့ပြည်သူတို့၏ အသံ ဖြစ်လာခြင်း

ဂရန်ဒီ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ရိုမဲရိုး၏ သိုးထိန်းလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဦးစားပေးမှုများသည် သိသိသာသာ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။

သူသည် အောက်ပါလူပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ပြတ်သားစွာ ကာကွယ်ပြောဆိုပေးသူ ဖြစ်လာခဲ့သည် -

• မိမိတို့၏မြေယာများကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည့် ကျေးလက်လယ်သမားများ၊

• မျှတသောလုပ်ခလစာနှင့် ဘေးကင်းသော လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေများကို တောင်းဆိုနေသည့် အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၊

• ငြိမ်းချမ်းသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို လိုလားတောင်းဆိုနေသည့် လယ်သမားအဖွဲ့အစည်းများ၊

• မိမိတို့ချစ်ရသူများ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ရသော မိသားစုများ၊

• နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ၊

• ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံရသူများ၊

• ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ဂျာနယ်လစ်များ၊

• ခြိမ်းခြောက်အကျပ်ကိုင်မှုများ ခံနေရသော ကျောင်းသားများနှင့် ဆရာ၊ ဆရာမများ။

ရိုမဲရိုးက လူသားတိုင်းသည် ဘုရားသခင်၏ ပုံသဏ္ဌာန်တော်အတိုင်း ဖန်ဆင်းခံထားရသူများ ဖြစ်သောကြောင့် လူသားတိုင်းတွင် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အရပ်သားများအပေါ် အကြမ်းဖက်ခြင်းသည် နိုင်ငံရေးရာဇဝတ်မှုတခုသာမက ကြီးမားသော ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ပြစ်မှုလည်း ဖြစ်သည်။

သူက လူ့အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းသည် နိုင်ငံရေးဝါဒတခုမဟုတ်ဘဲ ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်း၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဖော်ပြချက်တခုဖြစ်ကြောင်း ထပ်ခါတလဲလဲ အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

၂.၉ ရေဒီယိုတရားဒေသနာများ၏ စွမ်းအား

ရိုမဲရိုး၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး အရင်းအမြစ်တခုမှာ သူ၏ အပတ်စဉ် တနင်္ဂနွေနေ့ တရားဟောချက်များ ဖြစ်သည်။

ဤတရားဒေသနာများကို အယ်ဆာဗေဒိုတနိုင်ငံလုံးရှိ ကက်သလစ်ရေဒီယိုစခန်းများမှ တိုက်ရိုက်အသံလွှင့်ပေးခဲ့ရာ မြို့ပြနှင့် ဝေးလံခေါင်သီသော ကျေးလက်ရွာများရှိ နားဆင်သူ သမားပေါင်း ရာနှင့်ချီ၍ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မိသားစုများသည် တနိုင်ငံလုံးတွင် ဖြစ်ပျက်နေသော အဖြစ်အပျက်များကို ရိုမဲရိုးက အကျဉ်းချုပ်တင်ပြသည်ကို ကြားနာရန် ဝတ်ပြုပွဲအပြီးတွင် ရေဒီယိုများဘေး၌ မကြာခဏ စုဝေးလေ့ရှိကြသည်။

ဝိညာဉ်ရေးရာ အကြောင်းအရာများကိုသာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည့် ရိုးရာတရားဟောချက်များနှင့်မတူဘဲ၊ ရိုမဲရိုးသည် မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို သေသေချာချာ မှတ်တမ်းတင် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူသည် သားကောင်ဖြစ်ရသူများ၏ အမည်များကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း၊ လူပျောက်ဆုံးမှုများကို ဖော်ပြခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများကို ရှုတ်ချခြင်းနှင့် တရားမျှတမှုအတွက် အယူခံဝင်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

သတင်းစာအများစုမှာ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဖိအားများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသောကြောင့် ရိုမဲရိုး၏ အသံလွှင့်ချက်များသည် သာမန်ပြည်သူများအတွက် အားကိုးထိုက်သော သတင်းအချက်အလက် အရင်းအမြစ် အနည်းငယ်ထဲမှ တခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

သူ၏ တည်ငြိမ်သော်လည်း ရဲရင့်သော အပြုအမူကြောင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော လူထုကြားတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လေးစားမှုကို ရရှိခဲ့သော်လည်း တဖက်တွင်မူ အစိုးရအရာရှိများနှင့် လက်ယာစွန်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ ရန်လိုမှုကို ပိုမိုမြင့်တက်စေခဲ့သည်။

တပတ်ပြီးတပတ် ရိုမဲရိုးသည် တရားဟောစင်မြင့်ကို သာမန်အယ်ဆာဗေဒိုပြည်သူများ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခများကို လျစ်လျူရှုထား၍မရတော့မည့် အမျိုးသားအဆင့် စကားဝိုင်းတခုအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သည်။

၂.၁၀ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ပဋိပက္ခ ကြီးထွားလာခြင်း

ရိုမဲရိုး၏ သြဇာအာဏာ ကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ အစိုးရနှင့် တင်းမာမှုများလည်း ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။

စစ်ဘက်အရာရှိများက သူ့ကို လူမှုရေးမငြိမ်မသက်မှုများ ဖြစ်အောင် လှုံ့ဆော်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော မြေရှင်ကြီးများကမူ သူ၏တရားဟောချက်များသည် လူတန်းစားပဋိပက္ခကို ဖြစ်ပွားစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ လက်ယာစွန်းမီဒီယာများကလည်း သူ့ကို ကွန်မြူနစ်တဦးအဖြစ် မကြာခဏ တံဆိပ်ကပ်ကြပြီး ပြောက်ကျားအဖွဲ့အစည်းများကို ထောက်ခံနေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။

ရိုမဲရိုးသည် ဤစွပ်စွဲချက်များကို အမြဲတစေ ပယ်ချခဲ့သည်။

သူက ခရစ်ယာန်ဘာသာအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးလက်ဝဲစွန်း သို့မဟုတ် လက်ယာစွန်းမှ လာသော အကြမ်းဖက်မှုများကို ထောက်ခံခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ခရစ်ယာန်များအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးအကျိုးဆက်များကို ငဲ့ကွက်မနေဘဲ သမ္မာတရား၊ တရားမျှတမှုနှင့် လူသားအသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်၏ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသည်ဟု သူက စတင်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

သူ၏ဝေဖန်မှုများသည် ပါတီနိုင်ငံရေးထက် လူသားဂုဏ်သိက္ခာ ချိုးဖောက်ခံရမှုများအပေါ်တွင်သာ အဓိကထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သာမန်အယ်ဆာဗေဒိုပြည်သူများကြားတွင် သူ၏ရေပန်းစားမှု တိုးပွားလာခြင်းက သူ့ကို အစိုးရ၏ သြဇာအရှိဆုံး ဝေဖန်သူတဦး ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။

၂.၁၁ နိုင်ငံတကာ၏ အသိအမှတ်ပြုမှု

ရိုမဲရိုး၏ ရဲရင့်သော လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုသည် နိုင်ငံတကာ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ပိုမိုရရှိလာခဲ့သည်။

ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များ, ဂျာနယ်လစ်များ၊ သံတမန်များနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ၏ အခြေအနေများကို ပိုမိုအနီးကပ် စောင့်ကြည့်လာကြသည်။ ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကမှ လာရောက်လည်ပတ်သူများသည် နိုင်ငံ၏ဆိုးရွားလာနေသော လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေများကို သိရှိနိုင်ရန် ရိုမဲရိုးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။

သူသည် မိမိ၏သိုးထိန်းတာဝန်များကို ဆက်လက်အလေးထား လုပ်ဆောင်နေခဲ့သော်လည်း၊ ရိုမဲရိုးသည် ဖိနှိပ်မှုများကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန့်ကျင်တွန်းလှန်ခြင်း၏ နိုင်ငံတကာသင်္ကေတတခုအဖြစ် တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။

သူ၏သြဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံပြင်ပသို့ ကျယ်ပြန့်သွားခဲ့ပြီး လက်တင်အမေရိကနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ခရစ်ယာန်များနှင့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများကို စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပေးစွမ်းနိုင်ခဲ့သည်။

၂.၁၂ နိဂုံး

ဖာသာရူတီလီယို ဂရန်ဒီ လုပ်ကြံခံရမှုသည် အာခ်ဘစ်ရှော့ အော်စကာ ရိုမဲရိုး၏ ဘဝနှင့် ဓမ္မအမှုတော်ဆောင်ခြင်းတွင် အဓိကကျသော အလှည့်အပြောင်းတခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မတိုင်မီက ရိုမဲရိုးသည် နိုင်ငံရေးအငြင်းပွားမှုများကို ရှောင်ကြဉ်တတ်သည့် သတိကြီးသော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တဦးအဖြစ် လူသိများခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူ၏ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေတဦး အသတ်ခံရမှုကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီးနောက်၊ စစ်မှန်သော ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်မှုဆိုသည်မှာ မတရားမှုနှင့် အကြမ်းဖက်မှုဒဏ် ခံစားနေရသူများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သူ ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။

သူ၏ အပတ်စဉ် ရေဒီယိုတရားဒေသနာများ၊ လူထုရှေ့မှောက်တွင် ခုခံကာကွယ်ပေးမှုများနှင့် လူသားဂုဏ်သိက္ခာအပေါ် မယိမ်းယိုင်သော ပေးဆပ်မှုများမှတစ်ဆင့် ရိုမဲရိုးသည် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ၏ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အသိစိတ်ဓာတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ကြီးထွားလာသော သြဇာအာဏာသည် မရေတွက်နိုင်သော ဘေးဒုက္ခသည်များအတွက် မျှော်လင့်ချက်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ခဲ့သလို တဖက်တွင်လည်း အင်အားကြီးမားသော နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများနှင့် တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။

ဂရန်ဒီ၏ လုပ်ကြံခံရမှုမှ စတင်ခဲ့သော အသွင်ကူးပြောင်းမှုသည် နောက်ဆုံးတွင် ရိုမဲရိုးအား သူကိုယ်တိုင် အာဇာနည်အဖြစ် အသက်ပေးလှူရခြင်းဆီသို့ ဦးတည်သွားစေခဲ့သည်။ နောက်အခန်းတွင် ရိုမဲရိုးသည် နိုင်ငံတော်အကြမ်းဖက်မှုများကို လူသိရှင်ကြား ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့ပုံ၊ သူ၏နောက်ဆုံးတရားဒေသနာများနှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် သူကိုယ်တိုင် လုပ်ကြံခံရမှုသို့ ဦးတည်သွားစေခဲ့သည့် အဖြစ်အပျက်များ—အယ်ဆာဗေဒိုသမိုင်း၏ လမ်းကြောင်းကို ထာဝရပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သည့် အခိုက်အတန့်—တို့ကို ဆက်လက်လေ့လာသွားမည် ဖြစ်သည်။