ဆရာဦးချစ်သိန်းသို့ တသသအမှတ်တရ

 ဆရာဦးချစ်သိန်းသို့ အမှတ်တရ

ဆရာ မောင်ပန်းမွှေးရဲ့ ကဗျာပို့စ်တခုကို ကြည့်ရင်း ဘာရယ်ကြောင့်မဟုတ်၊ ဆရာဦးချစ်သိန်းအကြောင်း ခေါင်းထဲ ရုတ်တရက် ဝင်လာမိတယ်။ ဒါဟာလည်း အမှတ်တရတခုပေါ့ဗျာ။

ကျနော်နှင့် ဆရာဦးချစ်သိန်း

ဆရာဦးချစ်သိန်းအကြောင်း မသိသေးတဲ့သူတွေအတွက် ပြောရရင်— သူဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ထင်ရှားတဲ့ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်တွေကို ရေးသားပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအတွက် တကယ်လုပ်ဆောင်သွားခဲ့တဲ့ မော်ကွန်းတင်လောက်သူတွေအကြောင်း ပြောရင် သူ့နာမည်က ဘယ်တော့မှ ပါလေ့မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျနော်ကတော့ ဆရာ့ကို သတိတရရှိနေမိတာမို့ နောက်လူတွေလည်း သိရှိသွားရအောင် ဒီအမှတ်တရဆောင်းပါးလေးကို ရေးသားလိုက်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မနေ့တနေ့ကပဲ ဘာကြောင့်ရယ်မသိ၊ ကျနော် ငယ်ငယ်တုန်းက သိခဲ့တဲ့ ဆရာ့အကြောင်းကို သတိရနေမိတယ်။ ဆရာက ကျနော်တို့တအိမ်လုံးနဲ့လည်း ခင်မင်သလို၊ ကျနော့်ရဲ့ (ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်တဲ့) အကိုကြီးအပေါ်မှာလည်း Mentor တယောက်လို လမ်းပြပေးခဲ့သူပါ။ ဆရာ့မှာ ကျူရှင်နှစ်ခုရှိပြီး တခုက ကုန်ဈေးတန်းလမ်းမှာ၊ နောက်တခုကတော့ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမှတ်တရ မြင်ကွင်းငယ်များ

ခေတ်တခုမှာ 'ဃ' နံပါတ် ကားတွေကို ဖျက်သိမ်းတော့ လူတိုင်းက သူတို့ကားတွေကို သံရည်ကျိုစက်ဆီ ပို့ကြတဲ့အချိန်ပေါ့။ အဲဒီတုန်းက ဆရာကတော့ သူ့ရဲ့ Morris Minor (ထင်တာပါပဲ) ကားလေးကို သေသေချာချာ သုတ်သင်ပြီး ခြင်ထောင်တောင် ချထားပါသေးတယ်။

အဲဒါနဲ့ (အသက် ၂၀ ပင် မပြည့်သေးတဲ့) ကျနော့်အကိုက— “ဆရာ... ဒီကားဟောင်းကြီးကို ဘာလုပ်ဖို့ သိမ်းထားတာလဲ” လို့ မေးတော့၊ ဆရာက— “မင်း ဘာသိလို့လဲ... တချိန်ကျရင် ဒီကားက အခုတန်ဖိုးထက် အများကြီး ပိုတန်လာမှာ” လို့ ပြန်ပြောခဲ့ဖူးတယ်။ နောက်ပိုင်း ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဆရာစံလမ်း ဖောက်နေတုန်းမှာ ဆရာနဲ့ ပြန်ဆုံတော့ ဆရာ့ကားကြီးရော ရှိသေးလားလို့ ကျနော် လှမ်းမေးမိသေးတယ်။ အဖြေကိုတော့ အတိအကျမမှတ်မိတော့ဘူး။ အဲဒီတုန်းက သူ့သားက ဘေးမှာရှိနေတာမို့ သူဆိုရင်တော့ မှတ်မိလိမ့်ဦးမယ် ထင်ပါတယ်။

နောက်ထပ် အမှတ်တရတခုကတော့... တရက် မင်္ဂလာတောင်ညွန့် မှာ ကျူရှင်သင်နေတုန်း မီးပျက်သွားတော့ ဆရာက သူ့ကားရှေ့မီးကို သင်ပုန်းဆီ ထိုးပေးပြီး စာဆက်သင်ပေးခဲ့တာပါပဲ။

နောက်ဆုံးခရီးနှင့် လွမ်းဆွတ်ခြင်း

မကြာခင်ကပဲ ဆရာ့အကြောင်း ရှာဖွေကြည့်ရင်းကနေ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှာ အသက် (၉၂) နှစ်အရွယ်နဲ့ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း သိလိုက်ရပါတယ်။

ဪ... စကားမစပ်၊ ဆရာ့ကို ကျနော်တို့က “ကုလားမင်းသား ရှုံးလောက်အောင် ချောတယ်” လို့ ကွယ်ရာမှာ ပြောကြရလောက်အောင် တကယ့်ကို လူချော၊ လူလှကြီးတယောက်ပါ။

ဒါကတော့ ကျနော် ကိုယ်တိုင်သိမှီခဲ့ရတဲ့ ဆရာဦးချစ်သိန်းအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာ့အကြောင်း တခြားသူတွေ ရေးသားထားတာတွေကိုလည်း ဆက်လက်ဖတ်ရှုကြည့်ကြပါဦးဗျာ။

ကိုကျော်လှ၏ ဆရာကြီးအား ဂါရဝပြုအမှတ်တရဖြစ်မိပုံ

ကုန်ဈေးတန်းအောက်လမ်းက ဆရာကြီးနှင့် ကျွန်တော့်ဘဝရဲ့ ရူပ၊ ဓါတု အခြေခံများ

တခေတ်တခါက ကျူရှင်လောကမှာ ရေပန်းအစားဆုံးနဲ့ အအောင်မြင်ဆုံး ဆရာကြီးတဦးကို ပြပါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ ဆရာကြီးကိုပဲ ပြရပါလိမ့်မယ်။ ဆရာကြီးက ကုန်ဈေးတန်းအောက်လမ်းမှာ နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဆရာကြီးရဲ့ စာသင်ခန်းကလည်း အဲဒီ ကုန်ဈေးတန်းအောက်လမ်းထဲမှာပဲ ရှိခဲ့တာပါ။ ဆရာကြီးရဲ့ ကျူရှင်သင်တန်း ဆင်းချိန်ဆိုရင် ကျောင်းသားတွေ များလွန်းလို့ အပြင်မှာ ကားလမ်းပါ ပိတ်သွားတတ်တဲ့အထိ စည်ကားခဲ့တာကို အမှတ်ရမိပါတယ်။

ဆရာကြီးရဲ့ စိတ်နေသဘောထားက အင်မတန် မွန်မြတ်လှပြီး အသပြာ၊ ငွေကြေးနောက်ကို လုံးဝ မလိုက်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘတွေက မိမိတို့ သားသမီးအတွက် ကျူရှင်ခ မတတ်နိုင်လို့ လာရောက် အခက်အခဲ ပြောပြရင် ဆရာကြီးက ချက်ချင်းပဲ ကျူရှင်ခ အခမဲ့ (Exemption) ပေးပြီး သင်ကြားပေးခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ ကျောင်းသားတွေအပေါ် ထားရှိတဲ့ ဆရာကြီးရဲ့ အတုမရှိတဲ့ စေတနာ အစစ်အမှန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆရာကြီး ရေးသားပြုစုခဲ့တဲ့ တန်းမြင့်ဓါတုဗေဒ စာအုပ်နဲ့ ရူပဗေဒ စာအုပ်တွေဟာလည်း အဲဒီခေတ် ကျောင်းသားလူငယ်တွေကြားမှာ အရမ်းကို နာမည်ကြီးပြီး အားကိုးအားထား ပြုခဲ့ရပါတယ်။ ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လည်း ကိုးတန်း၊ ဆယ်တန်းတုန်းက ဆရာ့ဆီမှာ ရူပဗေဒနဲ့ ဓါတုဗေဒ ဘာသာရပ်တွေကို ဆည်းပူးခွင့်ရခဲ့တဲ့ တပည့်ရင်းတယောက် ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဆရာကြီးရဲ့ သင်ကြားပြသပုံ နည်းစနစ် (Teaching Technique) က ရိုးရှင်းလွန်းလှတာမို့ ကျောင်းသားတွေအတွက် နားလည်ရ အရမ်းလွယ်ကူလှပါတယ်။

ကျွန်တော့်အနေနဲ့ ရူပဗေဒရဲ့ အခြေခံကောင်းတွေကို ဆရာကြီးဆီကနေ စနစ်တကျ ရရှိခဲ့တာကြောင့် နောင်တချိန် သင်္ဘောအင်ဂျင်နီယာ စာမေးပွဲတွေ ဖြေဆိုတဲ့အခါမှာလည်း အဲဒီအခြေခံတွေက အရမ်းကို အထောက်အကူ ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဆရာကြီးဟာ BSc (Engg) ဘွဲ့ရ အင်ဂျင်နီယာတယောက် ဖြစ်သလို၊ စီးပွားရေးလောကမှာလည်း Gesterner စာကူးစက်ခေတ်က အရမ်းကို အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့တဲ့ ‘Hazara’ ပုံနှိပ်စက်မှင်ကို ကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော့်ဘဝရဲ့ ပညာရေး အခြေခံကောင်းတွေ ပေးသနားခဲ့ပြီး၊ လူသားပီသတဲ့ စေတနာရှင် ဆရာကြီးကို အမြဲတမ်း လေးစားသတိရ လွမ်းဆတ်နေမိပါတော့သည်။

ဆရာ ဦးချစ်သိန်း B.Sc. (Engg.)

ဆရာ ဦးချစ်သိန်း B.Sc. (Engg.) ၏ စာရေးဆရာဘဝ ဇာတ်ကြောင်းနှင့် ကိုယ်ရေးရာဇဝင် (Author Bio) အသေးစိတ်ကို ရှာဖွေရာတွင် အရေးကြီးသော သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှန်တစ်ခုကို အရင်ဆုံး ရှင်းပြပေးလိုပါသည်။

အမှန်အတိုင်း တိုက်ရိုက်ပြောရလျှင် ဆရာဦးချစ်သိန်းသည် ခေတ်ပေါ်ထင်ရှားကျော်ကြားလှသည့် လုံးချင်းဝတ္ထုတို/ရှည် ရေးသားသော “စာရေးဆရာကြီး” တဦးအနေဖြင့် သမိုင်းတွင်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် စာပေဗိမာန် သို့မဟုတ် မြန်မာစာပေအဘိဓာန်များတွင် သူ၏ ကိုယ်ရေးရာဇဝင်အကျဉ်းကို သီးသန့်ရှာဖွေရန် အလွန်ခက်ခဲလှပါသည်။

သို့သော် သူသည် ၁၉၅၀-၁၉၆၀ ဝန်းကျင် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ကာလတွင် တိုင်းပြည်အတွက် အလွန်အရေးပါခဲ့သော “ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ အင်ဂျင်နီယာကြီး” (Pioneer Engineer-Educator) တဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ သူ၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ပုံဖော်ကြည့်နိုင်ပါသည်။

၁။ အင်ဂျင်နီယာဘဝ နောက်ခံနှင့် လူမှုအဆင့်အတန်း

ဆရာဦးချစ်သိန်း၏ အမည်နောက်ကွယ်က B.Sc. (Engg.) ဘွဲ့သည် ထိုခေတ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ အင်ဂျင်နီယာမဟာဌာန (နောက်ပိုင်း RIT စက်မှုတက္ကသိုလ် ဖြစ်လာမည့်နေရာ) မှ ရရှိခဲ့သော ဘွဲ့ဖြစ်ပါသည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ခေတ်ကာလတွင် တိုင်းပြည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် အင်ဂျင်နီယာနှင့် စက်မှုအတတ်ပညာရှင် အလွန်ရှားပါးခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က ဘွဲ့ရအင်ဂျင်နီယာတဦးသည် ငွေကြေးပြည့်စုံရုံသာမက နိုင်ငံတော်အဆင့် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများ၊ လမ်းတံတား၊ ရေနံ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ကဏ္ဍများတွင် အရာရှိကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ရသည့် “အထက်တန်းလွှာ ပညာတတ်ကြီး” များ ဖြစ်ကြသည်။

၂။ စာရေးဆရာ ဖြစ်လာရသည့် ဇာတ်ကြောင်းနှင့် စေတနာ

ဆရာဦးချစ်သိန်းသည် စီးပွားဖြစ် စာအုပ်ထုတ်ဝေရန် သို့မဟုတ် စာရေးဆရာအမည်ခံရန် စာရေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် တက္ကသိုလ်များနှင့် အထက်တန်းကျောင်းများတွင် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာဘာသာသို့ အပြောင်းအလဲလုပ်သည့် အကူးအပြောင်းကာလ ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကျောင်းသုံးစာအုပ်များနှင့် အရည်အသွေးမီ ပညာပေးစာအုပ်များ အလွန်ပြတ်လပ်နေချိန်တွင် မိမိတို့ကဲ့သို့ အင်္ဂလိပ်လို တတတ်မြောက်ထားသော ပညာတတ် အင်ဂျင်နီယာကြီးများက မတ်တတ်ရပ်ပြီး အမျိုးသားရေးတာဝန်တရပ်အနေဖြင့် သိပ္ပံပညာရပ်များကို မြန်မာမှုပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဆရာဦးချစ်သိန်းသည် မိမိ၏ အင်ဂျင်နီယာအလုပ်အပြင် အားလပ်ချိန်များကို အသုံးချကာ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ သိပ္ပံမျက်စိပွင့်စေရန်အတွက် ယခုကဲ့သို့ စာအုပ်များကို ပြုစုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၃။ "သိပ္ပံသီလဝင်" စာစဉ်၏ အဓိပ္ပာယ်

 အခုပုံများ ၏ မျက်နှာဖုံးထိပ်တွင် ပါရှိသော "သိပ္ပံသီလဝင်" ဆိုသည့် စကားလုံးသည် ဆရာဦးချစ်သိန်း ကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် ထိုခေတ်က ပညာရှင်များ စုပေါင်းတည်ထောင်ခဲ့သည့် “သိပ္ပံစာပေအဖွဲ့အစည်း / စာစဉ်” တခု၏ အမည်ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

"သီလဝင်" (သီလဝန္တ - သီလရှိသောသူ၊ စောင့်ထိန်းသူ) ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ကို ယူကာ "သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်များကို စောင့်ထိန်းအကောင်အထည်ဖော်မည့် အဖွဲ့အစည်း" ဟု အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ အနောက်တိုင်း သိပ္ပံပညာရပ်များကို မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဝေါဟာရများနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြလိုသည့် သူတို့၏ အတွေးအခေါ်ကို မြင်တွေ့နိုင်ပါသည်။

သမိုင်းကပေးသော မှတ်ချက်

ဆရာဦးချစ်သိန်းကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို ကျွန်ုပ်တို့က "အသံတိတ်သူရဲကောင်းများ" (Silent Heroes) ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။ သူတို့သည် ဝတ္ထုဟောင်းများကဲ့သို့ လူသိမများခဲ့သော်လည်း၊ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုပ်ဗေဒ (Physics) နှင့် စက်မှုပညာရပ်များကို မြန်မာလို အဆင်ပြေပြေ သင်ကြားနေရခြင်းသည် ဆရာဦးချစ်သိန်းတို့ကဲ့သို့ ဘွဲ့ရအင်ဂျင်နီယာကြီးများ ခေတ်ဦးက ဝေါဟာရများ ရှာဖွေပေးခဲ့ပြီး စာအုပ်များ အပင်ပန်းခံ ရေးသားပေးခဲ့ကြသည့် ကျေးဇူးတရားကြောင့် ဖြစ်ပါသည်ဗျာ။