နိုင်ငံ‌ရေး လုပ်သူတိုင်း သိထားသင့်တဲ့ မဂ္ဂနာကာတာ (Magna Carta) ဆိုဘာလဲ

 

နိုင်ငံ‌ရေး လုပ်သူတိုင်း သိထားသင့်တဲ့  

မဂ္ဂနာကာတာ (Magna Carta) ဆိုဘာလဲ

မဂ္ဂနာကာတာ (Magna Carta)နှင့် အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဘယ်လိုဆက်စပ်နေသလဲ

မဂ္ဂနာကာတာ (Magna Carta) စာချုပ်နှင့် အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတို့အကြား တည်ရှိသည့် နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် စီးဆင်းမှုကို နားလည်သဘောပေါက်ရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ဥပဒေစာသားသက်သက်အဖြစ် မရှုမြင်ဘဲ ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားနေသော၊ အသက်ဝင်နေသော ဒဿနတခုအဖြစ် မြင်ကြည့်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အမေရိကန်အခြေချအခြေစိုက်သူများသည် အင်္ဂလိပ်ဥပဒေမိတ္တူများကို လေ့လာသောအခါ သမိုင်းကို ဖတ်နေရုံမျှမကဘဲ အုပ်ချုပ်သူကို တော်လှန်ပုန်ကန်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် လက်နက်တခုကို မြင်တွေ့ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၂၁၅ ခုနှစ်က ဘုရင်တပါးက ပေးသနားခဲ့သည့် တည်ငြိမ်ငြိမ်သက်နေသော အလှူဒါနတခုအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ၊ အုပ်ချုပ်သူမင်းက ဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်ပါက ပြည်သူများတွင် ခုခံပိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြသခဲ့သည့် သွေးမြေကျတိုက်ယူခဲ့ရသော ပဋိညာဉ်စာချုပ်အဖြစ် ၎င်းတို့က ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။

ဤသို့သော အတွေးအခေါ်စိတ်ဓာတ်သည် အမေရိကန်တော်လှန်ရေးဆီသို့ ဦးတည်သွားစေသည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်မှုကို လုံးဝပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။ ဂျွန်အဒမ်စ် (John Adams)၊ သောမတ်စ်ဂျက်ဖာဆန် (Thomas Jefferson) နှင့် ဘင်ဂျမင်ဖရန့်ကလင် (Benjamin Franklin) ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များသည် အင်္ဂလိပ်အစဉ်အလာထုံးတမ်းဥပဒေ (English common law) ကို နှံ့စပ်စွာ သင်ကြားဖူးခဲ့ကြပြီး၊ အထူးသဖြင့် ၁၇ ရာစု ဥပဒေပညာရှင် ဆာ အက်ဒဝပ် ကို့ခ် (Sir Edward Coke) ၏ ရေးသားချက်များကို အခြေခံခဲ့ကြသည်။ 

ဆာ အက်ဒဝပ် ကို့ခ်သည် ဘုရင်၏အာဏာအလွဲသုံးစားလုပ်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် မဂ္ဂနာကာတာကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ ကို့ခ်က မဂ္ဂနာကာတာသည် ဘုရင်နှင့် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး၏ အထက်တွင် တည်ရှိသော အမြင့်မြတ်ဆုံးဥပဒေဖြစ်သည်ဟု ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ဤအယူအဆကို အတုယူ၍ အမေရိကန်မျိုးချစ်ပြည်သူများသည် စာချုပ်၏ပုံရိပ်ကို ချက်ချင်းပင် လက်ခံအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ 

ဥပမာအားဖြင့် တထောင့်ခုနှစ်ရာ ခုနှစ်ဆယ့်ငါး ခုနှစ်တွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်အတွက် တရားဝင်တံဆိပ်အသစ်တခု လိုအပ်သောအခါ ၎င်းတို့သည် လက်တဖက်တွင် ဓားကို ကိုင်ဆောင်ပြီး အခြားလက်တဖက်တွင် မဂ္ဂနာကာတာစာချုပ်ကို ကိုင်ဆောင်ထားသည့် နိုင်ငံသားတဦး၏ ပုံရိပ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်တနှစ်အကြာတွင် အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းကို လက်မှတ်ရေးထိုးသောအခါ၊ ဗြိတိန်ဘုရင် King George the third ၏ တရားမဝင်အခွန်ကောက်ခံမှုမှသည် ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ဆို့မှုအထိ သတ်သတ်မှတ်မှတ် မကျေနပ်ချက်များစွာကို စာရင်းပြုစုခဲ့ကြသည်။ 

ယင်းသို့ ရေးသားပုံမှာ လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်ငါးခုက မှူးမတ်အာဏာပိုင်များက ဘုရင်ဂျွန် (King John) ၏ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများကို တချက်ချင်း အသေးစိတ်ထောက်ပြခဲ့ပုံနှင့် ထပ်တူထပ်မျှ ပုံစံတူပင်ဖြစ်သည်။

စစ်ပွဲများပြီးဆုံး၍ ၁၇၈၇ ခုနှစ်တွင် ဖီလာဒဲဖီးယား၌ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ညီလာခံကို ကျင်းပခဲ့ကြသောအခါ၊ စိန်ခေါ်မှုမှာ အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန် မဟုတ်တော့ဘဲ အာဏာရှင်စနစ်အသစ်တခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်မလာစေရန် တားဆီးရန် ဖြစ်လာသည်။ အာဏာအားလုံး တနေရာတည်းတွင် စုပုံနေခြင်းသည် လွတ်လပ်မှုကို သေဆုံးစေသည်ဟု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲကြသူများ (Framers) က ကောင်းစွာသဘောပေါက်ပြီး စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။ 

ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အုပ်ချုပ်သူ၏အာဏာကို ကန့်သတ်ရမည်ဟူသော မဂ္ဂနာကာတာ၏ အခြေခံမူကို ယူ၍ အမေရိမန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ တည်ဆောက်ပုံစနစ်ဖြင့် တရားဝင် ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အာဏာကို ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားခဲ့ပြီး ကဏ္ဍတခုစီက အခြားကဏ္ဍများကို ပြန်လည်ထိန်းကျောင်းနိုင်စေရန် (Checks and Balances) စီမံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုတခု ဖြစ်သည်—တထောင့်နှစ်ရာ နှစ်ဆယ့်ငါးခုနှစ်က စာချုပ်သည် ဘုရင်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ထိန်းကျောင်းရန် မှူးမတ် နှစ်ဆယ့်ငါး ဦးပါဝင်သော ကောင်စီကို အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း၊ ၁၇၈၇  တထောင့်ခုနှစ်ရာရှစ်ဆယ့် ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကမူ အစိုးရကိုယ်တိုင်က ဥပဒေဘောင်အတွင်း စနစ်တကျ လည်ပတ်နိုင်စေရန် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဥပဒေမူဘောင်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

တထောင့်ခုနစ်ရာရှစ်ဆယ့်ခုနစ် ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကမူ၊ အစိုးရကိုယ်တိုင်က ဥပဒေဘောင်အတွင်း စနစ်တကျ လည်ပတ်နိုင်စေရန်၊ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဥပဒေမူဘောင်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

ဤဥပဒေဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်၏ အထွတ်အထိပ်အောင်မြင်မှုမှာ ၁၇ school၉၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်း (Bill of Rights) ကို အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လှပစွာ ဒီဇိုင်းဆွဲထားသော အစိုးရဖွဲ့စည်းပုံတခု ရှိရုံမျှနှင့် မလုံလောက်ဘဲ၊ တဦးချင်းစီ၏ ရပိုင်ခွင့်နှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကိုလည်း တိကျခိုင်မာစွာ ကာကွယ်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း ထိုစဉ်က ခေါင်းဆောင်များက သဘောပေါက်ခဲ့ကြသည်။ 

လှပစွာ ဒီဇိုင်းဆွဲထားသော အစိုးရဖွဲ့စည်းပုံတခု ရှိရုံမျှနှင့် မလုံလောက်ဘဲ၊ တဦးချင်းစီ၏ ရပိုင်ခွင့်နှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များကိုလည်း၊ တိကျခိုင်မာစွာ ကာကွယ်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း ထိုစဉ်က ခေါင်းဆောင်များက သဘောပေါက်ခဲ့ကြသည်။

ဤနေရာတွင် မဂ္ဂနာကာတာ၏ စာသားအသုံးအနှုန်းများသည် အထင်ရှားဆုံး ပေါ်လွင်လာသည်။ ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ချက် (Fifth Amendment) တွင် မည်သူမျှ "ဥပဒေအရ စနစ်တကျ စီရင်မှု (Due Process of Law)" မရှိဘဲ မိမိ၏ အသက်၊ လွတ်လပ်မှု သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဆုံးရှုံးခြင်းမရှိစေရဟု ဖော်ပြထားရာ၊ ၎င်းသည် မည်သည့်လွတ်လပ်သူမျှ "နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေ" မှတပါး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်း မရှိစေရဟူသော ဘုရင်ဂျွန်၏ ကတိကဝတ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ တိုးတက်ပြောင်းလဲပြီး ပြန်ဆိုထားသော စကားရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ 

ထို့အပြင် ပြည်သူများအား အစိုးရက အကြောင်းမဲ့ မတရားဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည့် အရေးကြီးသော "ဟက်ဘီးယပ်စ် ကောပပ်စ်" (Habeas Corpus - လူကိုယ်တိုင်တရားရုံးတင်စေပိုင်ခွင့်) ဥပဒေမူလအစသည်လည်း ရန်းနီမိဒ် (Runnymede) မြေတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော မဂ္ဂနာကာတာ၏ စိတ်ဓာတ်မှ မြစ်ဖျားခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရှေးဟောင်းကန့်သတ်ချက်များကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးဥပဒေအတွင်း၌ သော့ခတ်ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့်၊ အုပ်ချုပ်သူနှင့် အုပ်ချုပ်ခံရသူအကြား ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သော တိုက်ပွဲတွင် ဥပဒေသည်သာ အမြဲတမ်း အနိုင်ရရှိစေမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖန်တီးသူများက သေချာစေခဲ့သည်။ 

#MagnaCarta #USConstitution #BillOfRights #History #DueProcessOfLaw #ChecksAndBalances #DemocraticValues #WorldHistory #Educational #Audiobook #ListenersHeaven