အီရန် နှင့် အမေရိကန် စစ်ပွဲ သုံးသပ်ချက်

 အီရန် နှင့် အမေရိကန် စစ်ပွဲ သုံးသပ်ချက် 

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် အီရန်နိုင်ငံအပေါ် မဟာဗျူဟာမြောက် မအောင်မြင်ခဲ့မှုများနှင့် ယင်းကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့ရသည့် ၎င်း၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု အခြေအနေ

ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်ပြီး အီရန်၏ ဒေသတွင်း သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ကန့်သတ်ရန်၊ ၎င်း၏ နျူကလီးယား ရည်မှန်းချက်များကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ အစ္စလာမ္မစ် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို အားနည်းသွားစေရန်နှင့် မူဝါဒချမှတ်သူအချို့နှင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူများ၏ အဆိုအရ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား အပြောင်းအလဲ (Regime Change) ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ပံ့ပိုးကူညီပေးခြင်း စသည့် ရည်မှန်းချက် အမျိုးမျိုးကို ချမှတ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သံတမန်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် စစ်ရေးအရ အရှိန်အဟုန်ပြင်းပြင်း ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အဆိုပါ ရည်မှန်းချက် အတော်များများသည် ယနေ့တိုင် အကောင်အထည် မဖော်နိုင်သေးဘဲ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

အုပ်ချုပ်သူအစိုးရ ယန္တရား ဆက်လက် တည်ရှိနေခြင်း

အထင်ရှားဆုံး ရလဒ်မှာ အစ္စလာမ္မစ် သမ္မတနိုင်ငံတော်သည် ယနေ့တိုင် ရှင်သန် ဥမင်ဆဲ ဖြစ်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ၊ လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးများ၊ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် နိုင်ငံတကာ ဖိအားပေးမှုများသည် အီရန်နိုင်ငံ၏ ကဏ္ဍအချို့ကို အားနည်းသွားစေခဲ့သော်လည်း အစိုးရယန္တရား၏ အဓိက အဖွဲ့အစည်းများသည် ပျက်စီးခြင်းမရှိဘဲ မူလအတိုင်း ရှိနေခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးလေ့လာဆန်းစစ်သူများက အများအားဖြင့် "အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား အပြောင်းအလဲ" ကို ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးချင်းစီကို ဖယ်ရှားရုံမျှမကဘဲ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဝါဒစနစ်တစ်ခုလုံးကို အစားထိုးလဲလှယ်ခြင်းဟု ဖွင့်ဆိုကြသည်။ ထိုစံနှုန်းဖြင့် ကြည့်မည်ဆိုပါက ခေါင်းဆောင်အချို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုနှင့် ပြင်ပဖိအားများ ရှိနေသော်လည်း အီရန်၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဆက်လက် လည်ပတ်နေဆဲဖြစ်သည်။ (PolitiFact)

အကယ်၍ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား အပြောင်းအလဲသည် အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် ရည်မှန်းချက်များထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ထိုအချက်သည် အောင်မြင်မှု မရရှိခဲ့ပေ။ အီရန်အစိုးရကို ဝေဖန်သူများပင်လျှင် နိုင်ငံတော်၏ အဓိက အဖွဲ့အစည်းများသည် ဆက်လက် လည်ပတ်နေပြီး အာဏာကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ (PolitiFact)

အီရန်၏ ဒေသတွင်း သြဇာလွှမ်းမိုးမှု လျော့ကျသွားသော်လည်း ပျောက်ကွယ်မသွားခြင်း

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတခွင်တွင် အီရန်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို အားနည်းသွားစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ အီရန်သည် အကျပ်အတည်းများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ဒေသတွင်း ဩဇာအာဏာ အချို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော်လည်း ၎င်းသည် ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေးတွင် အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ဆက်လက် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ အီရန်သည် မဟာဗျူဟာမြောက် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အားသာချက်များကို ဆက်လက် ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ဒေသတွင်းရှိ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးများမှတစ်ဆင့် ၎င်း၏ သြဇာအာဏာကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ (Atlantic Council)

ယင်းရလဒ်သည် အမေရိကန်အတွက် ပြတ်သားသည့် အောင်ပွဲတခု မဟုတ်ဘဲ မပြေလည်သေးသည့် ရေရှည် ပထဝီနိုင်ငံရေး ပြိုင်ဆိုင်မှုတခုအဖြစ်သာ ရှိနေစေသည်။

အဆုံးမရှိသော ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများ၏ တန်ဖိုး

ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့ရမှုများသည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြီးမားသည့် ကုန်ကျစရိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးများ၊ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ အသက်သွင်းခြင်း၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဖြန့်ကြက်ချထားခြင်းနှင့် ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်များသည် အမေရိကန်၏ အရင်းအမြစ် အမြောက်အမြားကို ဆုံးရှုံးစေခဲ့သည်။ ဝေဖန်သူများက အဆိုပါ အရင်းအမြစ်များကို ပြည်တွင်း ဦးစားပေး လုပ်ငန်းများ သို့မဟုတ် အခြားသော မဟာဗျူဟာမြောက် စိန်ခေါ်မှုများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ခဲ့ကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။ မကြာသေးမီက ထွက်ပေါ်လာသည့် အစီရင်ခံစာများတွင်လည်း အီရန်အပေါ် စစ်ရေးအရ ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ဆက်စပ်ပြီး ကြီးမားသည့် ဘဏ္ဍာရေး ကုန်ကျစရိတ်များ ရှိခဲ့ကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြထားသည်။ (The Washington Post)

အမေရိကန်၏ နိုင်ငံတကာ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ထိခိုက်မှု

အငြင်းပွားစရာ အကောင်းဆုံး အကျိုးဆက်တခုမှာ အမေရိကန်၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပုံရိပ်အပေါ် သက်ရောက်မှုပင် ဖြစ်သည်။ ပြင်းထန်သည့် မူဝါဒကို ထောက်ခံသူများက ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် မိမိ၏ အင်အားနှင့် ဟန့်တားနိုင်စွမ်းကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်ဟု အကြောင်းပြကြသည်။ သို့သော် ဝေဖန်သူများကမူ ထပ်ခါတလဲလဲ ကြားဝင်စွက်ဖက်မှုများ၊ ပြောင်းလဲနေသည့် ရည်မှန်းချက်များနှင့် ပြည်ပရှိ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့မှုများသည် အမေရိကန်၏ ယုံကြည်ကိုးစားထိုက်မှုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်ဟု တုံ့ပြန်ကြသည်။

နိုင်ငံအတော်များများသည် စစ်ရေးအရ ဖိအားပေးမှုဖြင့် နိုင်ငံရေးစနစ်များကို အောင်မြင်စွာ ပြောင်းလဲနိုင်ပါမည်လား ဆိုသည်ကို ပိုမို သံသယဝင်လာကြသည်။ အီရတ်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ လစ်ဗျားနှင့် အီရန်တို့၏ အတွေ့အကြုံများသည် ပြင်ပတွန်းအားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား အပြောင်းအလဲ မဟာဗျူဟာများအပေါ် သံသယပွားစရာ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ဤသံသယစိတ်ကြောင့် အချို့သော နိုင်ငံများသည် ဝါရှင်တန်၏ အလိုအတိုင်း လိုက်ပါဆောင်ရွက်မည့်အစား ပိုမို လွတ်လပ်သည့် နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒများကို ကျင့်သုံးရန် လှုံ့ဆော်မှု ဖြစ်စေခဲ့သည်။

အလယ်အလတ်သမားများထက် သဘောထားတင်းမာသူများကို ပိုမို အားကောင်းလာစေခြင်း

မျှော်လင့်မထားသည့် အခြားအကျိုးဆက်တခုမှာ အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ သဘောထားတင်းမာသည့် အုပ်စုများ ပိုမို အားကောင်းလာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ပြင်ပဖိအားများနှင့် စစ်ရေးအရ ခြိမ်းခြောက်မှုများသည် "အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် နိုးကြားလာမှု"  ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး လုံခြုံရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် သဘောထားတင်းမာသည့် နိုင်ငံရေးအုပ်စုများကို အားနည်းသွားစေမည့်အစား အာဏာ ပိုမိုခိုင်မာလာစေရန် အခွင့်အလမ်း ဖြစ်စေကြောင်း လေ့လာဆန်းစစ်သူ အများအပြားက အကျိုးအကြောင်းပြ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ မကြာသေးမီက ထွက်ပေါ်လာသည့် ထောက်လှမ်းရေး ဆန်းစစ်ချက်များအရ အီရန်၏ လုံခြုံရေး ယန္တရားသည် ဆက်တိုက် ဖိအားပေးခံရသော်လည်း သြဇာညောင်းဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ (The Washington Post)

မဟာဗျူဟာမြောက် ကောက်ချက်

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနေဖြင့် "နိုင်သလား" သို့မဟုတ် "ရှုံးသလား" ဆိုသည်မှာ တိုင်းတာသည့် စံနှုန်းအပေါ်တွင် မူတည်သည်။ အမေရိကန်သည် အီရန်အပေါ် ကုန်ကျစရိတ်များ သက်ရောက်စေရန်၊ ၎င်း၏ လှုပ်ရှားမှုအချို့ကို တားဆီးရန်နှင့် အချို့သော စွမ်းဆောင်ရည်များကို ကန့်သတ်ရန် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အကယ်၍ စံနှုန်းများသည် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား ပြောင်းလဲရေး၊ အစ္စလာမ္မစ် သမ္မတနိုင်ငံတော် ပြိုလဲရေး သို့မဟုတ် အီရန်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို လုံးဝ ဖယ်ရှားပစ်ရေးတို့ ဖြစ်ခဲ့မည်ဆိုပါက ထိုရည်မှန်းချက်များသည် ယနေ့တိုင် မပြည့်မီသေးပေ။ 

သမိုင်းသည် ဤထိုက်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုကို စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မှုများ သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ သက်သက်ဖြင့်သာ ဆုံးဖြတ်မည်မဟုတ်ဘဲ ပိုမို ရိုးရှင်းသည့် မေးခွန်းတခုဖြင့်သာ အဆုံးအဖြတ် ပေးလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ "ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိအားပေးခဲ့ပြီးနောက် အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး အရှိတရားသည် အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါသလား" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ယနေ့အထိတော့ အဖြေမှာ "မပြောင်းလဲခဲ့ပါ" ဟုသာ ထွက်ပေါ်နေပါသည်။

#Iran #USA #Geopolitics #MiddleEast #PoliticalAnalysis #အီရန် #အမေရိကန် #နိုင်ငံရေးသုံးသပ်ချက် #ပထဝီနိုင်ငံရေး #စစ်ပွဲသုံးသပ်ချက်