ဆဖော့ကလီးစ် (Sophocles) ရေးသားခဲ့တဲ့ Oedipus Rex (အီးဒစ်ပတ်စ် ဘုရင်) ပြဇာတ် ဂရိဒဏ္ဍာရီ
%20%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BA.png)
အီးဒစ်ပတ်စ် (Oedipus) ပြဇာတ်
ဆဖော့ကလီးစ် (Sophocles) ရေးသားသည်
အီးဒစ်ပတ်စ် (Oedipus) ဆိုသည်မှာ ဂရိဒဏ္ဍာရီနှင့် ဂန္ထဝင်ပြဇာတ်လောကတွင် အထင်ရှားဆုံးနှင့် အကြေကွဲရဆုံးသော မင်းသားတပါး ဖြစ်ပါတယ်။ သူ၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ဂရိပြဇာတ်ရေးဆရာကြီး သိုဖော့ကလီးစ် (Sophocles) က Oedipus Rex ဆိုသည့် အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။
၁။ နတ်ဘုရားတို့၏ ကျိန်စာ
အီးဒစ်ပတ်စ် မမွေးဖွားမီကပင် သူ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ သီးဘတ်စ် (Thebes) ပြည့်ရှင် လိုင်ယပ်စ် (Laius) သည် နတ်ဘုရားများထံမှ နိမိတ်စကား ကြားခဲ့ရသည်။ ထိုနိမိတ်မှာ "မင်းရဲ့ သားဟာ မင်းကို သတ်ပြီး၊ မင်းရဲ့ ဇနီး (သူ့အမေ) ကို ပြန်ယူလိမ့်မယ်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ မွေးလာသောအခါ ဖခင်ဖြစ်သူက သေစေရန် တောင်ပေါ်တွင် စွန့်ပစ်ခိုင်းခဲ့သည်။ သို့သော် သိုးကျောင်းသားတဦးက ကယ်တင်ခဲ့ပြီး အခြားတိုင်းပြည်တခုတွင် မင်းသားအဖြစ် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။
၂။ ပဟေဠိကို ဖြေရှင်းသူ (The Sphinx Solver)
အီးဒစ်ပတ်စ်သည် အရွယ်ရောက်လာသောအခါ မိမိ၏ ကံကြမ္မာဆိုးကို သိရှိသွားပြီး ထိုကျိန်စာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးစားရင်း ခရီးထွက်လာခဲ့သည်။ လမ်းတွင် သီးဘတ်စ်မြို့သို့ ရောက်သောအခါ မြို့သူမြို့သားများကို ဒုက္ခပေးနေသည့် စဖင့်စ် (Sphinx) အမည်ရှိသော လူမျက်နှာ ခြင်္သေ့ကိုယ်ပါသည့် သတ္တဝါကြီးနှင့် တွေ့ခဲ့သည်။
စဖင့်စ်၏ ပဟေဠိဖြစ်သော "မနက်တွင် ခြေလေးချောင်း၊ မွန်းတည့်တွင် ခြေနှစ်ချောင်း၊ ညနေတွင် ခြေသုံးချောင်းဖြင့် လျှောက်သော သတ္တဝါမှာ အဘယ်နည်း" ဆိုသည့် မေးခွန်းကို အီးဒစ်ပတ်စ်က "လူ" (ကလေးဘဝတွင် တွားသွား၍၊ လူလားမြောက်လျှင် လမ်းလျှောက်ကာ၊ အိုမင်းလျှင် တောင်ဝှေးဖြင့် သွားခြင်း) ဟု မှန်ကန်စွာ ဖြေဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် သီးဘတ်စ်မြို့၏ သူရဲကောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၃။ မသိဘဲ ကျူးလွန်မိသော အပြစ်
သီးဘတ်စ်မြို့၏ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရပြီးနောက် သူသည် လစ်လပ်နေသော မိဖုရားနေရာအတွက် ယခင်ဘုရင်၏ ဇနီး (မိမိ၏ မိခင်ရင်းမှန်း မသိဘဲ) ဂျိုကတ်စတာ (Jocasta) ကို လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့သို့ ခရီးလာစဉ် လမ်းတွင် အချင်းများရာမှ မိမိသတ်ခဲ့မိသော ခရီးသည်မှာလည်း သူ၏ ဖခင်ရင်း (လိုင်ယပ်စ်) ဖြစ်နေခဲ့သည်။
၄။ အမှန်တရားနှင့် ပျက်စီးခြင်း
နှစ်အတော်ကြာပြီးနောက် မြို့တွင် ကပ်ရောဂါများ ကျရောက်လာသောအခါ အီးဒစ်ပတ်စ်သည် အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရာမှ မိမိကိုယ်တိုင်ကပင် ဖခင်ကိုသတ်၊ မိခင်ကို ယူထားမိသူဖြစ်ကြောင်း သိရှိသွားသည်။ ထိုအမှန်တရားကို မခံစားနိုင်သဖြင့် သူ၏ ဇနီး (မိခင်) မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေသွားပြီး၊ အီးဒစ်ပတ်စ်ကမူ မိမိ၏ မျက်လုံးနှစ်လုံးကို ဖောက်ထုတ်ကာ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံယူရင်း ဘဝကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
Oedipus Rex: ဉာဏ်ပညာနှင့် ကံကြမ္မာ၏ သင်ခန်းစာ
ဆဖော့ကလီးစ် (Sophocles) ရေးသားခဲ့တဲ့ Oedipus Rex (အီးဒစ်ပတ်စ် ဘုရင်) ပြဇာတ်ဟာ အမှန်တရားကို ရှာဖွေရာမှာ "မိမိလိုချင်တဲ့အရာကို သတိထားပါ" ဆိုတဲ့ သင်ခန်းစာကို အကောင်းဆုံး ဖော်ပြနေတဲ့ ဇာတ်လမ်းတပုဒ်ပါ။ သင်ထောက်ပြသလိုပဲ အီးဒစ်ပတ်စ်ရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားသာချက်ဖြစ်တဲ့ "ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်တဲ့ ဉာဏ်ရည်" ကပဲ သူ့ကို ပျက်စီးခြင်းဆီ ပို့ဆောင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
မိမိကိုယ်တိုင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ပျက်စီးခြင်း
အီးဒစ်ပတ်စ်ဟာ မတော်တဆ ကံဆိုးမိုးမှောင်ကျမှုရဲ့ သားကောင်ဖြစ်ခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူဟာ သူ့ရဲ့ ထက်မြက်လွန်းတဲ့ အရည်အချင်းကြောင့်ပဲ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရတာပါ။
စဖင့်စ် (Sphinx) နှင့် မိမိကိုယ်မိမိ: သူဟာ လူသားတွေအကြောင်း ပဟေဠိကို ဖြေရှင်းနိုင်ပြီး သီးဘတ်စ် (Thebes) မြို့ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ပေမယ့်၊ မိမိကိုယ်တိုင်က ဘယ်သူလဲဆိုတဲ့ ပဟေဠိကိုတော့ မဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ပါဘူး။
စုံထောက်သည် တရားခံဖြစ်နေခြင်း: ဒီပြဇာတ်ရဲ့ တည်ဆောက်ပုံဟာ လူသတ်မှုကို စုံထောက်က လိုက်လံစုံစမ်းရင်း နောက်ဆုံးမှာ မိမိကိုယ်တိုင်က လူသတ်သမား ဖြစ်နေမှန်း သိလိုက်ရတဲ့ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ် ဇာတ်လမ်းတပုဒ်လိုပါပဲ။
အလင်းနှင့် အမှောင်: ဆဖော့ကလီးစ်က "အမြင်အာရုံ" ဆိုတဲ့ အချက်ကို တပြဇာတ်လုံးမှာ အသုံးပြုသွားပါတယ်။ မျက်မမြင် ပရောဖက် တိုင်ရီးစီးရပ်စ် (Tiresias) က အမှန်တရားကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်နေရပေမယ့်၊ မျက်စိအကောင်းအတိုင်း ရှိနေတဲ့ အီးဒစ်ပတ်စ်ကတော့ အမှန်တရားကို မမြင်နိုင်တဲ့ "မျက်စိကန်း" တယောက် ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။ အမှန်တရားကို သူ "မြင်" သွားတဲ့ အချိန်မှာတော့ အဲဒီအမှန်တရားကို သူ မခံစားနိုင်တော့ဘဲ သူ့မျက်လုံးကိုသူ ဖောက်ထုတ်ပစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဖရွိုက် (Freud) နှင့် ဆက်စပ်မှု
ဖရွိုက်က ဒီဇာတ်လမ်းကို အမည်ကျော်လို့ ရွေးချယ်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘဲ "တလောကလုံးဆိုင်ရာ မသိစိတ်" ကို ကိုယ်စားပြုလို့ ရွေးချယ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
"သူ့ရဲ့ ကံကြမ္မာက ကျွန်ုပ်တို့ကို တုန်လှုပ်စေတာဟာ အဲဒီကံကြမ္မာက ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ကံကြမ္မာလည်း ဖြစ်နိုင်လို့ပါ။ သူ မမွေးခင်ကတည်းက နတ်ဘုရားတွေရဲ့ ကျိန်စာ ခံခဲ့ရသလိုမျိုး ကျွန်ုပ်တို့မှာလည်း မွေးရာပါ အလားတူ ကျိန်စာမျိုး ရှိနေနိုင်လို့ပါပဲ။" — ဆစ်ဂမန် ဖရွိုက်
ကျွန်ုပ်တို့ အားလုံးမှာ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ အလိုဆန္ဒတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မမြင်နိုင်တဲ့ "အမှောင်ကွက်" (Blind spots) တွေ ရှိနေတတ်တယ်လို့ ဖရွိုက်က ဆိုပါတယ်။
ဉာဏ်ရည် (Intelligence) နှင့် ပညာ (Wisdom)
ဒီပြဇာတ်ဟာ Gnosis (အသိပညာ/ဉာဏ်ရည်) နဲ့ Sophrosyne (ပညာရှိမှု/မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်မှု) ကြားက ကွာခြားချက်ကို ပြသနေပါတယ်။
အီးဒစ်ပတ်စ်မှာ ပထမတခု ရှိပေမယ့် ဒုတိယတခု မရှိပါဘူး။ အချက်အလက်တွေက သူ့ကို ကယ်တင်နိုင်လိမ့်မယ်လို့ သူယုံကြည်ခဲ့ပေမယ့်၊ အမှန်တရားဟာ တခါတရံမှာ ကိုယ်ကိုင်စွဲထားတဲ့ အရာက မိမိကို ပြန်လည်ဖျက်ဆီးတတ်တယ်ဆိုတာ သူသတိမထားမိခဲ့ပါဘူး။ ဒါဟာ ကမ္ဘာပေါ်က "ပြဿနာဖြေရှင်းသူတွေ" အတွက် ထာဝရသင်ခန်းစာတခုပါပဲ-
"လျှို့ဝှက်ချက်တိုင်းဟာ ဖြေရှင်းဖို့ ပဟေဠိတွေ မဟုတ်ပါဘူး၊ အချို့က ရင်ဆိုင်ကြည့်ရမယ့် မှန်ချပ်တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။"
Comments
Post a Comment