စစ်တပ်မရှိ သော နိုင်ငံ - ကော်စတာရီကာနိုင်ငံ (Costa Rica)

 

 စစ်တပ်မရှိ သော နိုင်ငံ - ကော်စတာရီကာနိုင်ငံ (Costa Rica)

ကော်စတာရီကာနိုင်ငံ (Costa Rica) ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ စစ်တပ်မရှိဘဲ ငြိမ်းချမ်းစွာ ရပ်တည်နေတဲ့ ရှားရှားပါးပါး နိုင်ငံတခု ဖြစ်ပါတယ်။ 

စစ်တပ်ကို ဘာကြောင့် ဖျက်သိမ်းခဲ့တာလဲ?

၁၉၄၈ ခုနှစ်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ၄၄ ရက်ကြာ ပြည်တွင်းစစ် အပြီးမှာ စစ်တပ်ကို ဖျက်သိမ်းဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

• ဒီမိုကရေစီကို ကာကွယ်ရန်: ထိုစဉ်က တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ဟိုဆေး ဖီဂူးရက်စ် ဖဲရား (José Figueres Ferrer) က စစ်တပ်ရှိနေရင် အာဏာသိမ်းမှုတွေ ခဏခဏ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အာဏာသိမ်းမယ့် အန္တရာယ်ကို အမြစ်ဖြတ်ဖို့ စစ်တပ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့တာပါ။

• သင်္ကေတပြု ဖျက်ဆီးခြင်း: ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှာ ဖဲရား ဟာ စစ်ဌာနချုပ်ရဲ့ တံတိုင်းကို တူနဲ့ ထုနှက်ပြီး စစ်တပ်ကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းကြောင်း ပြသခဲ့ပါတယ်။

• ဘတ်ဂျက်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုခြင်း: စစ်တပ်အတွက် ကုန်ကျမယ့် စရိတ်တွေကို ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ကဏ္ဍတွေမှာ အစားထိုး အသုံးပြုဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ဒီနေ့ခေတ်မှာ ကော်စတာရီကာဟာ အလယ်အမေရိကမှာ လူနေမှုအဆင့်အတန်း အမြင့်မားဆုံး နိုင်ငံတခု ဖြစ်လာတာပါ။

---

နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးကို ဘယ်လို ထိန်းသိမ်းသလဲ?

စစ်တပ်မရှိပေမယ့် နိုင်ငံကို လုံးဝ ပစ်ထားတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ အောက်ပါ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ကာကွယ်ပါတယ်။

၁။ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ (Fuerza Pública)

ကော်စတာရီကာမှာ စစ်သား မရှိပေမယ့် အရပ်ဘက် ရဲတပ်ဖွဲ့ ရှိပါတယ်။

• သူတို့ဟာ နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းရေးနဲ့ ပြည်တွင်း တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးကို တာဝန်ယူပါတယ်။

• အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် အထူးလေ့ကျင့်ထားတဲ့ အထူးတပ်ဖွဲ့ (UEI) ရှိပေမယ့် သူတို့ကို စစ်သားလို့ မသတ်မှတ်ဘဲ အရပ်ဘက် လုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်း အဖြစ်ပဲ သတ်မှတ်ပါတယ်။

၂။ နိုင်ငံတကာ သဘောတူညီချက်များ

ကော်စတာရီကာဟာ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေနဲ့ မဟာမိတ် အဖွဲ့အစည်းတွေကို အားကိုးပါတယ်။

• ရီယို သဘောတူညီချက် (Rio Treaty): ဒီစာချုပ်အရ ကော်စတာရီကာကို တခြားနိုင်ငံက ကျူးကျော်လာရင် အမေရိကန် အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေက ဝိုင်းဝန်း ကာကွယ်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

• သံတမန်ရေးရာ: အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေနဲ့ နယ်စပ်ပြဿနာ ဖြစ်လာရင် လက်နက်နဲ့ ဖြေရှင်းမယ့်အစား နိုင်ငံတကာ တရားရုံး (ICJ) ကို တက်ပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းလေ့ ရှိပါတယ်။

၃။ လူမှုရေး တည်ငြိမ်မှု (Soft Power)

နိုင်ငံသားတွေဟာ ပညာတတ်ပြီး ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်တဲ့အတွက် ပြည်တွင်း မငြိမ်မသက်မှု နည်းပါးပါတယ်။ "စစ်တပ်မရှိတဲ့ ငြိမ်းချမ်းသော နိုင်ငံ" ဆိုတဲ့ ကမ္ဘာ့အမြင်ဟာလည်း သူတို့အတွက် အကာအကွယ် တခုလို ဖြစ်နေပါတယ်။

---

လက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုများ

အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ သာမန် စစ်ပွဲတွေထက်စာရင် နိုင်ငံဖြတ်ကျော် မူးယစ်ဂိုဏ်းတွေ ရဲ့ အန္တရာယ်ကို ပိုပြီး ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ရဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ကို ပိုပြီး ခေတ်မီအောင်၊ လက်နက် အင်အား တောင့်တင်းအောင် လုပ်ဖို့ လိုအပ်ချက်တွေ ရှိလာနေပါတယ်။

စစ်တပ်အတွက် သုံးမယ့် ငွေကို စာသင်ကျောင်းတွေ ဆောက်ဖို့ သုံးစွဲတဲ့ ကော်စတာရီကာရဲ့ မူဝါဒဟာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုအတွက် စိတ်ဝင်စားစရာ စံနမူနာတခု ဖြစ်နေဆဲပါ။