ဘရာဇီးသမ္မတ လူလာ၏ ပြင်းထန်သော ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီနှင့် ပတ်သက်၍ ဝေဖန်ချက်နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ကမ္ဘာ့အခြေအနေ

ဘရာဇီးသမ္မတ လူလာ၏ ပြင်းထန်သော ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီနှင့် ပတ်သက်၍ ဝေဖန်ချက်နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ကမ္ဘာ့အခြေအနေ

ဘရာဇီးသမ္မတ လူလာ ဒါ ဆီလ်ဗာ (Lula da Silva) က ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီနှင့် ပတ်သက်၍ ယခုကဲ့သို့ ပြတ်သားစွာ ပြောကြားခဲ့သည် -

"ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ ဘယ်နိုင်ငံရဲ့ သမ္မတမှ မည်မျှပင် အာဏာရှိပါစေ၊ အခြားနိုင်ငံတွေအပေါ် စည်းမျဉ်းတွေ ဆက်လက်ပြဋ္ဌာန်းပိုင်ခွင့် မရှိပါဘူး။ တယောက်မှလည်း မရှိသင့်ပါဘူး။"

သမ္မတ လူလာ၏ အဆိုအရ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ငါးနိုင်ငံ (P5) သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း၊ ယနေ့တွင်မူ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် "စစ်ဘုရင်များ" သဖွယ် ပြုမူနေကြသည်ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာကြီးကို ၎င်းတို့ပိုင်သည်ဟု ထင်မှတ်နေကြသည့် "ဧကရာဇ်များ" ပြန်လာခြင်းကို လက်မခံနိုင်ကြောင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ရေတပ်သားများ သို့မဟုတ် ဧကရာဇ်များကို ထပ်မံမလိုအပ်တော့ကြောင်း သူက ထောက်ပြခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ပထဝီနိုင်ငံရေး ရှုခင်းတွင် လူလာ၏ အမြင်ကို ဆန်းစစ်ခြင်း

လက်ရှိ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ အခြေအနေကို ကြည့်လျှင် သမ္မတ လူလာ၏ ဝေဖန်ချက်မှာ အလွန်ပင် မှန်ကန်နေသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ အင်အားကြီးနိုင်ငံ (၃) နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများတွင် အောက်ပါအတိုင်း ပါဝင်ပတ်သက်နေကြပါသည် -

၁။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု- Operation Epic Fury

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် စတင်ခဲ့သည့် အီရန်နှင့် ဖြစ်ပွားသော စစ်ဆင်ရေးသည် ဒေသတွင်းကို မီးဟုန်းဟုန်းတောက်စေခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၇ ရက်တွင် ပါကစ္စတန်၏ ကြားဝင်မှုဖြင့် ယာယီအပစ်ရပ်ထားသော်လည်း၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား တစ်ဝိုက်တွင် အမေရိကန်၏ ရေတပ်အင်အား အလုံးအရင်းဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် အခြေအနေမှာ အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။

၂။ ရုရှား- ယူကရိန်း၏ လေးနှစ်ကျော်စစ်ပွဲ

ရုရှားသည် ယူကရိန်းနယ်မြေ ၂၀% ခန့်ကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ထားပြီး စစ်ပွဲကို အဆုံးမသတ်ဘဲ ဆွဲဆန့်ထားသည်။ ထို့အပြင် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့က လုံခြုံရေးကောင်စီ၌ ရုရှားသည် ၎င်း၏ ဗီတိုအာဏာ ကို အသုံးပြု၍ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရေကြောင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ပိတ်ဆို့ခဲ့ခြင်းမှာ ၎င်း၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အကျိုးစီးပွားကိုသာ ရှေ့တန်းတင်နေကြောင်း ပြသနေသည်။

၃။ တရုတ်- ထိုင်ဝမ်နှင့် ရေပြင်ပိတ်ဆို့မှုများ

တရုတ်နိုင်ငံသည် တိုက်ရိုက်စစ်မတိုက်သေးသော်လည်း "Gray-Zone" စစ်ဆင်ရေးများဖြင့် အိမ်နီးချင်းများကို ခြိမ်းခြောက်နေသည်။ ၂၀၂၆ ဧပြီလအတွင်း ထိုင်ဝမ်ကို ဦးတည်သည့် ပိတ်ဆို့ရေး လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် စကာဘရို ရှောလ် (Scarborough Shoal) တွင် အတားအဆီးများ တည်ဆောက်ခြင်းတို့မှာ အမေရိကန် မဟာမိတ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ရန် ဖိတ်ခေါ်နေသကဲ့သို့ ရှိသည်။

---

နိဂုံး - ကုလသမဂ္ဂ၏ အားနည်းချက်

သမ္မတ လူလာ ပြောကြားခဲ့သလိုပင် ကုလသမဂ္ဂသည် ၎င်းတည်ထောင်ခဲ့သည့် မူလရည်ရွယ်ချက်ကို ကိုယ်စားမပြုနိုင်တော့ပါ။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ကိစ္စအတွက် ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့က ဗီတိုအာဏာ သုံးခဲ့ခြင်းက သက်သေပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်နေသရွေ့ ကုလသမဂ္ဂသည် တုံ့ဆိုင်းနေပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို အမှန်တကယ် ဖော်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။

အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ငါးနိုင်ငံ (တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှား၊ ယူကေ၊ အမေရိကန်) တို့သည် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးထက် မိမိတို့၏ အာဏာကိုသာ အလေးထားနေကြသဖြင့်၊ ကမ္ဘာကြီးမှာ ဧကရာဇ်ဟောင်းများ၏ လက်အောက်သို့ ပြန်လည်ကျရောက်နေသည့်အလား ခံစားနေရကြောင်း လူလာက သတိပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။