"မီးနဲ့ကစားခြင်း" - အီရန်စစ်ပွဲ၏ နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်များအပေါ် ဘရဇင်းစကီး၏ ၂၀၁၂ မှသတိပေးချက်

"မီးနဲ့ကစားခြင်း" - အီရန်စစ်ပွဲ၏ နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်များအပေါ် ဘရဇင်းစကီး၏ ၂၀၁၂ မှသတိပေးချက်

အမေရိကန် အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ဟောင်း ဇဘစ်ဂ်ညူး ဘရဇင်းစကီး (Zbigniew Brzezinski) က အီရန်နှင့် စစ်ဖြစ်ပွားခြင်းသည် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုးကြီးတခု ဖြစ်လာနိုင်သည့်အကြောင်းကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ယခုလို ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဘရဇင်းစကီး - ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အကယ်၍ ဒီပြဿနာကို သူတို့ (အီရန်) အနေနဲ့ တကယ်တမ်းမှာ အရှက်တကွဲ အရှုံးပေးရမယ့် ပုံစံမျိုးနဲ့ တင်ပြလာမယ်ဆိုရင် သူတို့ထဲက တော်တော်များများက 'ဟင့်အင်း' လို့ ငြင်းကြလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်။ ဒါဟာ လူဦးရေ သန်း ၈၀ ရှိတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်တော်တို့က သူတို့ကို ကြီးမားတဲ့ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတွေ ပေးနိုင်ပေမယ့် သူတို့ကလည်း ကျွန်တော်တို့ကို အများကြီး ပြန်ပြီး ထိခိုက်အောင် လုပ်နိုင်တယ်ဆိုတာ သူတို့ သိပါတယ်။

သတင်းမေးသူ - ကျွန်တော်တို့ဟာ အခုဆိုရင် ဆယ်နှစ်ကြာ စစ်ပွဲနှစ်ခုကို ဆင်နွှဲခဲ့ပြီးပါပြီ။ လူ့အသက်ပေါင်းများစွာကို မပြောနဲ့ဦး၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ငွေကြေးဓန အမြောက်အမြားကိုလည်း ဖြုန်းတီးခဲ့ပြီးပါပြီ။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကလည်း ကျဆင်းလာခဲ့ပါတယ်။ အကယ်၍ အီရန်တွေကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန် ပဋိပက္ခက ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာမယ်၊ အီရတ်နိုင်ငံက အကြီးအကျယ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်သွားမယ်၊ ဘာရိန်းနိုင်ငံက မီးဟုန်းဟုန်းတောက်သွားမယ်၊ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား အရှေ့မြောက်ပိုင်းက ရေနံမြေတွေ တိုက်ခိုက်ခံရမယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့အတွက် ဘယ်လို နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက်တွေ ဖြစ်လာမလဲဆိုတာ ခင်ဗျား စဉ်းစားကြည့်နိုင်ပါသလား?

ဘရဇင်းစကီး -  သူတို့မှာ အဲဒါတွေအားလုံးကို မီးရှို့နိုင်စွမ်း (စတင်နိုင်စွမ်း) ရှိသလား? မီးရှို့ဖို့ဆိုရင်တော့ ရှိပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အနိုင်ရဖို့အတွက်တော့ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအတောအတွင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်လာမယ့် အကျိုးဆက်တွေနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကတော့ တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာမှာပါ။ ပြီးတော့ ရေနံဈေးတွေကလည်း အဆမတန် တက်သွားမှာလား? ဟုတ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးလည်း ထိခိုက်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ အခု မီးနဲ့ ကစားနေကြတာပါ။

---

အမေရိကန် အမျိုးသားလုံခြုံရေး အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ဟောင်း ဇဘစ်ဂ်ညူး ဘရဇင်းစကီး (Zbigniew Brzezinski) ၏ ၂၀၁၂ ခုနှစ်က သတိပေးချက်သည် ယနေ့မျက်မှောက်ခေတ် အရှေ့အလယ်ပိုင်း အခြေအနေများနှင့် ပြန်လည်နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်ပင် အတွေးပွားဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။

ဘရဇင်းစကီး၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်တွင် အဓိကကျသော အချက် (၃) ချက်ကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည် -

၁။ အချိုးမညီသော စစ်ပွဲ (Asymmetric Warfare)

ဘရဇင်းစကီးက အီရန်သည် အမေရိကန်ကို တိုက်ရိုက်စစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရရန် အင်အားမရှိသော်လည်း၊ အမေရိကန်နှင့် ၎င်း၏မဟာမိတ်များကို "ကြီးမားသော ထိခိုက်မှု" ပေးနိုင်စွမ်းရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းကို "မီးရှို့ခြင်း" ဟု သူက တင်စားခဲ့ပြီး၊ အီရန်အနေဖြင့် ဒေသတွင်း မတည်မငြိမ်ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (Destabilizing capacity) ကို သတိပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

၂။ ဒေသတွင်း ပျံ့နှံ့နိုင်စွမ်း (Regional Spillover)

သတင်းမေးသူနှင့် ဘရဇင်းစကီးတို့ ဆွေးနွေးသွားသော အချက်များသည် ယနေ့တွင် လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်များနှင့် နီးစပ်နေသည်ကို တွေ့ရပါမည် -

• အီရတ်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်: ပဋိပက္ခများ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာခြင်း။

• ရေနံမြေများနှင့် ရေကြောင်းလမ်း: ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) မှတဆင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို တုန်လှုပ်စေနိုင်ခြင်း။

၃။ စီးပွားရေးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်

"မီးနဲ့ကစားခြင်း" ဆိုသည့် စကားရပ်မှာ အောက်ပါအချက်များကို ရည်ညွှန်းပါသည် -

• ရေနံဈေးနှုန်း: ကမ္ဘာ့လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်သွားနိုင်မှု။

• အမေရိကန်၏ ရပ်တည်ချက်: အာဖဂန်နှင့် အီရတ်စစ်ပွဲများအပြီး နောက်ထပ်စစ်ပွဲတခုသည် အမေရိကန်၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဩဇာအာဏာနှင့် ငွေကြေးဓနကို ပိုမိုပြုန်းတီးစေနိုင်မှု။

---

သုံးသပ်ချက်:

ဘရဇင်းစကီး၏ ပြောကြားချက်အရ စစ်ပွဲတခုသည် "အနိုင်ရရှိခြင်း" ဆိုသည်ထက် "မည်မျှပေးဆပ်ရမည်နည်း" ဆိုသည့်အချက်က ပို၍အရေးကြီးကြောင်း သိသာစေပါသည်။ ၎င်း၏ သတိပေးချက်သည် ဆယ်စုနှစ်တခုကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သော်လည်း အီရန်နှင့် အနောက်အုပ်စုကြား တင်းမာမှုများတွင် ယနေ့တိုင် မှန်ကန်နေဆဲဖြစ်သော ပထဝီနိုင်ငံရေး လက်တွေ့ဘဝ (Geopolitical Realism) တခုပင် ဖြစ်ပါသည်။