ဦးနုနှင့် အက်ဒဝပ် အာရ် မာရိုး (Edward R. Murrow) သတင်း အစီ အစဥ် မှ ပေါနီဗင် (Paul Niven) တို့၏ အင်တာဗျူး

 

ဦးနုနှင့် အက်ဒဝပ် အာရ် မာရိုး (Edward R. Murrow) သတင်း အစီ

အစဥ် မှ  ပေါနီဗင် (Paul Niven) တို့၏ အင်တာဗျူး

အင်တာဗျူး ကို ၁၉၅၆ လောက်မှာ လုပ်တယ် လို့ ခန်မှန်း ရပါတယ် 

မြန်မာ့ပြန်လည်ဆန်းသစ်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ 

နောက်ခံစကားပြောသူ:

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြန်လည်ဆန်းသစ်ခြင်း (Renaissance) ဆိုတာ လူတယောက်နဲ့ သူသက်ဝင်ယုံကြည်တဲ့ ဘာသာတရားအကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုဘာသာတရားက ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်ပြီး၊ ထိုလူကတော့ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးနုက "ဗုဒ္ဓ" ဆိုတာ "အမှန်တရားကို သိမြင်နိုးကြားသူ" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း ရှင်းပြပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို ခိုင်ခိုင်မာမာ စုစည်းပေးထားတဲ့ "သံကူကွန်ကရစ်" တခုလိုပါပဲ။

ဒါကတော့ ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ စာရေးဆရာ ကစ်ပလင်း (Kipling) ကတော့ "နိုးကြားတက်ကြွပြီး တလက်လက်တောက်ပနေတဲ့ အံ့ဖွယ်အရာ" လို့ တင်စားခဲ့ပါတယ်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီကတည်းက တည်ထားခဲ့တဲ့ အမြင့် ၃၂၆ ပေရှိတဲ့ ဒီစေတီတော်ကြီးဟာ ဘုရားဖူးတွေရဲ့ ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူမှုကြောင့် နှစ်စဉ် ရွှေရောင်တဝင်းဝင်းနဲ့ တောက်ပနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးနုက သတင်းထောက် နီဗင်ကို ပြောကြားခဲ့တာကတော့—မြန်မာနိုင်ငံသစ်ကို ဒီလို ရွှေရောင်စေတီတော်တွေနဲ့တင် တည်ဆောက်မှာမဟုတ်ဘဲ ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ အနှစ်သာရတွေနဲ့ တည်ဆောက်သွားမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

---

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: ဦးနုခင်ဗျာ၊ ဟိုးစေတီတော် အထက်ပိုင်းမှာ လူတွေ ဘာလုပ်နေကြတာလဲခင်ဗျ?

ဦးနု: ဒါက အနည်းငယ် ရှင်းပြဖို့ လိုမယ်ဗျ။ တကယ်တော့ ဒါတွေက ဘာသာရေးသက်သက်ထက် လောကီရေးရာ ကိစ္စတွေနဲ့ ပိုဆိုင်ပါတယ်။ လူတယောက် နေမကောင်းဖြစ်တဲ့အခါ၊ ရာထူးချခံရတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်အကိုင် အဆင်မပြေဖြစ်တဲ့အခါမျိုးမှာ ဗေဒင်ဆရာနဲ့ တိုင်ပင်တတ်ကြတယ်။ သူတို့က ကံဇာတာ ညံ့နေပြီလို့ ယူဆကြတဲ့အတွက် အဲဒီကံကြမ္မာဆိုးကို ပြန်လည်ခုခံဖို့ (ယတြာချေတဲ့အနေနဲ့) စေတီတော်မှာ ရွှေသင်္ကန်း ကပ်လှူကြတာပါ။ ဒီလိုလုပ်ရင် ကုသိုလ်ရပြီး သူတို့ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေကို ကျော်လွှားနိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်ကြတာပေါ့။

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို ရေသပ္ပာယ်နေကြတာကရော ဒီလိုသဘောပဲလားခင်ဗျာ?

ဦးနု: ဟုတ်ပါတယ်။ သဘောတရားချင်း အတူတူပါပဲ။

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: ဒါပေမဲ့ ဒါတွေက အပေါ်ယံ လုပ်ဆောင်ချက်တွေလို့ မထင်ဘူးလားခင်ဗျာ?

ဦးနု: မှန်ပါတယ်၊ အပေါ်ယံသက်သက်ပါပဲ။ ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ တကယ့်အနှစ်သာရကတော့ ဆင်းရဲဒုက္ခအားလုံးကနေ လွတ်မြောက်စေနိုင်တဲ့ ဝိပဿနာတရား ပွားများခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: အဲဒီအကြောင်းလေး နည်းနည်းလောက် ထပ်ရှင်းပြပေးပါဦး ဦးနုခင်ဗျာ။

ဦးနု: ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်တွေ့အတွေ့အကြုံကနေ ပြောပြရမှာပေါ့။ ကျွန်တော်က ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မိဘက မွေးဖွားလာသူမို့လို့ ငယ်စဉ်ကတည်းက ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ အမှန်အတိုင်းပြောရရင် မကြာသေးခင်ကအထိ ကျွန်တော်ဟာ စကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်အရ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်စစ်စစ် တယောက် မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။

ကျွန်တော် ဗုဒ္ဓဘာသာကို တကယ်တမ်း သက်ဝင်ယုံကြည်လာတာက—ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ အမှန်တရားကို ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့စမ်းသပ်လို့ ရတယ်ဆိုတာ သိပြီးတဲ့နောက်မှာမှ ဖြစ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားက "ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့စမ်းသပ်လို့မရတဲ့ ဘယ်အရာကိုမှ မယုံကြည်ပါနဲ့" လို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ပြီးတော့ လူတယောက်ဟာ နောင်ဘဝအထိ စောင့်စရာမလိုဘဲ ဒီဘဝမှာတင် အဆင့်လေးဆင့် (မဂ်လေးပါး) ကို ဖြတ်သန်းသွားနိုင်တယ်လို့လည်း ဟောခဲ့ပါတယ်။ လူတယောက်ဟာ အဲဒီအဆင့်တွေထဲက တခုကို ရောက်သွားတဲ့အခါ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုဟာ ဘယ်လောက်အထိ ထင်ရှားသလဲဆိုရင် သူ့ကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အစစ် တယောက် ဖြစ်စေဖို့ လုံလောက်တဲ့ သဒ္ဓါတရားကို ပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီအချက်က ကျွန်တော့်ကို ဆွဲဆောင်ခဲ့တာပါ။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်ခဲ့ပါတယ်။ အချိန်မပေးနိုင်လို့ အစိတ်အပိုင်း အနည်းငယ်ကိုပဲ စမ်းသပ်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအပိုင်းလေးကတင် မှန်ကန်တယ်ဆိုတာ ကျွန်တော် လက်တွေ့တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကစပြီး ကျွန်တော်ဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အဖြစ် ခိုင်ခိုင်မာမာ သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့တာပါ။

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: အဲဒီအခြေအနေကို ရောက်ဖို့ ဘယ်လောက်ကြာတတ်သလဲခင်ဗျာ?

ဦးနု: (အားထုတ်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး) တလလောက် ကြာတတ်ပါတယ်။

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: အဲဒီကာလမှာ တရားကိုပဲ မပြတ်တမ်း ပွားများနေရတာလားခင်ဗျာ?

ဦးနု: ဟုတ်ကဲ့၊ စိုက်လိုက်မတ်မတ် ပွားများနေရမှာပါ။

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: တခြား ဘာမှ မလုပ်ရဘူးလား?

ဦးနု: ဟုတ်ပါတယ်။ တခြား အာရုံတွေကို ဖယ်ထားပြီး တရားထိုင်တဲ့အလုပ် တခုတည်းကိုပဲ လုပ်ရမှာပါ။

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာလား ဦးနု?

ဦးနု: ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ လုပ်တာ အကောင်းဆုံးပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဆိတ်ငြိမ်တဲ့ အိမ်ဆိုရင်လည်း အိမ်မှာတင် လုပ်လို့ရပါတယ်။

လူတွေ့မေးမြန်းသူ: အဲဒီလို ကျင့်ကြံပြီးသွားတဲ့အခါ ရရှိလာတဲ့ အခြေအနေကို ဘယ်လိုမျိုး ဖော်ပြနိုင်မလဲခင်ဗျာ? "အေးချမ်းမှု" လား၊ ဒါမှမဟုတ် "ခိုင်မာတဲ့ ယုံကြည်ချက်" လား—?

ဦးနု: ဒါက ဝေဝေဝါးဝါး မဟုတ်ဘူးဗျ၊ တိတိကျကျ ရှိပါတယ်။ အရမ်းကို ရှင်းလင်းပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ခင်ဗျားဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်၊ ခရစ်ယာန် ဒါမှမဟုတ် မွတ်စလင် တယောက် ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်။ အဲဒီလူကို "ခင်ဗျား ကိုးကွယ်တဲ့ ဘာသာတရားကို လုံးဝ (၁၀၀%) ယုံကြည်သလား" လို့ မေးရင်၊ သူဟာ ရိုးသားသူဆိုရင် တခါတရံမှာ သံသယလေးတွေ ဝင်တတ်တယ်ဆိုတာ ဝန်ခံရပါလိမ့်မယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ပထမအဆင့် (သောတာပတ္တိမဂ်) ကို ရောက်သွားတဲ့အခါမှာတော့ ဘာသာတရားအပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ သံသယဟာ လုံးဝ ပပျောက်သွားပါတယ်။

မြန်မာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ

နောက်ခံစကားပြောသူ: ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ပိတ်ပင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများကိုမူ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ခွင့်ပြုပေးထားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ကျောင်းသားထုအတွင်း ဆန္ဒပြပွဲများ အလွန်အားကောင်းခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါကျောင်းသားအများစုမှာ အမည်ခံမဟုတ်သည့်တိုင် အတွေးအခေါ်ပိုင်းအရ ကွန်မြူနစ်ဆန်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိနေစဉ်အတွင်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရွေးကောက်ပွဲတခု၌ ကွန်မြူနစ်သြဇာလွှမ်းမိုးသော ကျောင်းသားအစိုးရကို နှစ်မဲ-တမဲဖြင့် အနိုင်ရရှိသွားသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။

သို့သော် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော တက္ကသိုလ်ပညာတတ်များပင်လျှင် အနောက်အုပ်စုနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် ငြင်းဆန်ကြသည်။ ၎င်းတို့က "ကြားနေဝါဒ" ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ရှောင်လွှဲ၍မရသော ရွေးချယ်မှုသာဖြစ်ကြောင်း ငြင်းခုံကြပါသည်။

---

ကျောင်းသားတဦး: အမေရိကန်ပြည်သူတွေက မြန်မာနိုင်ငံ ဘာကြောင့် ကြားနေဝါဒကို ကျင့်သုံးရသလဲဆိုတာ သိချင်ကြပါတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ ကျောင်းသားတယောက်အနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့အစိုးရရဲ့ ဒီရပ်တည်ချက်ကို ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ လူတိုင်းသိတဲ့အတိုင်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရင်းနှီးတဲ့မိတ်ဆွေ အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ ကြားနေနိုင်ငံပါ။ မြန်မာနိုင်ငံက ဘာကြောင့် ကြားနေရတာလဲဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပထဝီဝင်အနေအထားကို ကြည့်ရုံနဲ့ သိနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဟာ ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်တဲ့ တရုတ်ပြည်သစ်နဲ့ နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေပါတယ်။ တရုတ်ပြည်က ကျွန်တော်တို့ကို ကျူးကျော်လာလိမ့်မယ်လို့တော့ မထင်ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုနဲ့ တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် ချူအင်လိုင်းတို့ရဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကို ကျွန်တော် ယုံကြည်လို့ပါ။

ဒါကြောင့်ပဲ ကျွန်တော်တို့ဟာ တရုတ်နဲ့လည်း ကုန်သွယ်နိုင်သလို၊ အနောက်နိုင်ငံတွေ၊ အမေရိကန်တို့နဲ့လည်း ကုန်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ ကျွန်တော်တို့က အမေရိကန်ဘက်ကပဲ ပြတ်ပြတ်သားသား ရပ်တည်လိုက်မယ်ဆိုရင် တရုတ်၊ ရုရှားတို့နဲ့ အခုလို ရင်းနှီးတဲ့ဆက်ဆံရေးမျိုး၊ လွတ်လပ်တဲ့ ကုန်သွယ်မှုမျိုး ရှိနိုင်ပါဦးမလား။ ကျွန်တော်ထင်တာတော့ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ပဲ မြင်ပါတယ်။

---

ဇာတ်ကြောင်းပြောသူ: ရွှေတိဂုံစေတီတော်တွင် ဦးနုနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကျွန်ုပ်တို့၏ အစီရင်ခံစာကို ဤတွင် အဆုံးသတ်လိုက်ပါသည်။

အင်တာဗျူးသူ: အနောက်ကမ္ဘာမှာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒရဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှုတွေကို ပြန်လည်တိုက်ဖျက်နိုင်မယ့် "ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှု" (Moral Appeal) ဒါမှမဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွန်အားမျိုးအတွက် အခြေခံအချက်တွေ ရှိတယ်လို့ လူကြီးမင်း ထင်ပါသလား။

ဦးနု: ကမ္ဘာပေါ်မှာ မြင်တွေ့နေရတဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှုတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ကိုယ်ကျင့်တရားပိုင်းကို လျှော့မတွက်စေချင်ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ နောက်ဆုံးမှာ အောင်မြင်မယ့်အရာဟာ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှုပဲ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော် ခိုင်ခိုင်မာမာ ယုံကြည်လို့ပါ။

အင်တာဗျူးသူ: ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာရော ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှုမျိုး ရှိပါသလား။ ရှိခဲ့ရင်ရော အဲဒါက စစ်မှန်တဲ့ ဆွဲဆောင်မှုမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါသလား။

ဦးနု: ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဆွဲဆောင်မှု မရှိဘူးလို့ပဲ ကျွန်တော် မြင်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံကို ပြောပြရရင် ၁၉၄၈ ကနေ ၁၉၅၀ အထိ သုံးနှစ်တာကာလအတွင်းမှာ နိုင်ငံရဲ့ ဆယ်ပုံကိုးပုံလောက်ဟာ လက်နက်ကိုင်သူပုန်တွေရဲ့ လက်ထဲ ရောက်နေခဲ့ပါတယ်။ "လယ်လုပ်သူ လယ်ပိုင်စေ"၊ "စက်ရုံတွေဟာ အလုပ်သမားပိုင် ဖြစ်စေရမယ်" ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံတွေဟာ အဲဒီအချိန်က ပြည်သူတွေရဲ့ စိတ်ကူးစိတ်သန်းကို အလွယ်တကူ ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း လူအများစုက သူပုန်တွေကို ထောက်ခံခဲ့ကြတာပေါ့။

အဲဒီတုန်းက ကျွန်တော်တို့မှာ လက်နက်လည်း မရှိသလို၊ သူပုန်တွေကို တိုက်ဖို့ စစ်သားလည်း မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က လူတွေကို ဒီလိုပဲ ရှင်းပြခဲ့တယ်။ "ဟုတ်ပါတယ်၊ ခင်ဗျားတို့ မြေတွေ ရနိုင်တယ်၊ စက်ရုံတွေ ရနိုင်တယ်၊ သူပုန်တွေ သိမ်းထားတဲ့ ဂိုဒေါင်တွေထဲက ပစ္စည်းတွေ အကုန်ရနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ တခုတော့ သတိရပါ၊ လူသားတယောက်အနေနဲ့ ခံစားခွင့်ရှိတဲ့ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်တွေကိုတော့ ခင်ဗျားတို့ ဆုံးရှုံးရလိမ့်မယ်" လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။

အင်တာဗျူးသူ: အဲဒီသင်ခန်းစာကို ပြည်သူတွေက နားလည်သွားကြပါသလား။

ဦးနု: အချိန်တခု ကြာပြီးတဲ့နောက်မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ပြောခဲ့တာတွေက မှန်ကန်တယ်ဆိုတာ သူတို့ သဘောပေါက်လာကြပါတယ်။ အဲဒီအချိန်ကစပြီး သူပုန်တွေကို ထောက်ပံ့မှု၊ ခိုလှုံရာနဲ့ အစားအစာတွေ ပေးခဲ့တဲ့ လူအတော်များများဟာ သူတို့ဘက်ကနေ လှည့်ထွက်လာခဲ့ကြပါတယ်။ တချို့နေရာတွေမှာဆိုရင် ပြည်သူတွေက သူတို့မှာရှိတဲ့ လက်နက်လေးတွေနဲ့ပဲ သူပုန်တွေကို ပြန်တိုက်ခဲ့ကြတယ်။ အခုဆိုရင် နိုင်ငံရဲ့ ဆယ်ပုံကိုးပုံကျော်ဟာ အစိုးရလက်ထဲ ပြန်ရောက်နေပါပြီ။ ဒါကြောင့် သူပုန်တွေအပေါ် ရရှိခဲ့တဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အောင်ပွဲဟာ ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ အောင်ပွဲထက် ကိုယ်ကျင့်တရားပိုင်းဆိုင်ရာ အောင်ပွဲဖြစ်တယ်လို့ပဲ ကျွန်တော် ပြောချင်ပါတယ်။

အင်တာဗျူးသူ: ဗမာကွန်မြူနစ်တွေရဲ့ အဆိုးဆုံးအချက်ဟာ တရုတ်နဲ့ ရုရှားမှာရှိတဲ့ သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံခြားသခင်တွေဆီက အမိန့်တွေကို နာခံနေတာပဲလို့ လူကြီးမင်း မကြာခဏ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူကြီးမင်းကိုယ်တိုင် မော်စကို ဒါမှမဟုတ် ပေကျင်းကို သွားတဲ့အခါ အရာအားလုံးက အရမ်းကို ဖော်ရွေပျူငှာနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါကို ကျွန်တော်တို့ အနောက်နိုင်ငံသားတွေက သိပ်နားမလည်နိုင် ဖြစ်နေကြပါတယ်။

ဦးနု: ကျွန်တော်တို့က ကွန်မြူနစ်တွေနဲ့ပဲ မိတ်ဆွေဖွဲ့တာမှ မဟုတ်တာ။ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးသမားတွေနဲ့လည်း မိတ်ဆွေဖွဲ့တာပဲ မဟုတ်လား။ ဒါဆိုရင် အနောက်နိုင်ငံသားတွေအနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့က ကွန်မြူနစ်တွေနဲ့ အခုလို ရင်းနှီးတာကို ဘာကြောင့် အံ့သြနေရတာလဲ။ ဘာဖြစ်လို့လဲ။

အင်တာဗျူးသူ: အင်း... ဒါက ကျွန်တော်တို့ကို တော်တော်လေး စိတ်ရှုပ်စေလို့ပါ...

ဦးနု: ကျွန်တော်တို့က လူတိုင်းနဲ့ ခင်မင်ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံပါတယ်။

အင်တာဗျူးသူ: ဒါပေမဲ့ တရားမဝင်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဗမာကွန်မြူနစ်ပါတီနဲ့ကျတော့ မတူပြန်ဘူးနော်။

ဦးနု: မှန်ပါတယ်။ သူတို့က ကွန်မြူနစ်ဖြစ်လို့ တရားမဝင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အကြမ်းဖက်နည်းလမ်းနဲ့ အစိုးရကို ဖြုတ်ချဖို့ ကြိုးစားလို့ တရားမဝင် ဖြစ်သွားတာပါ။ အကယ်၍ သူတို့က ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြီး ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းနဲ့ အာဏာရချင်တယ်ဆိုရင်တော့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝ ပေးမှာပါ။

အင်တာဗျူးသူ: လူကြီးမင်းရဲ့ "ပြည်သူ့အောင်ပွဲ" ပြဇာတ်ထဲက ဇာတ်ကောင်တယောက်က ပြောပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက ကွန်မြူနစ်ဝါဒနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက ကွန်မြူနစ်ဝါဒဟာ လုံးဝမတူဘူးတဲ့။ အဲဒါလေးကို ရှင်းပြပေးနိုင်မလား။

ဦးနု: ဟုတ်ကဲ့။ တရုတ်နိုင်ငံမှာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆိုတာ ပြည်သူတွေရဲ့ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆိုတာကတော့ အခုနက ခင်ဗျားပြောသလိုပဲ ပြည်ပက အမိန့်တွေကို နာခံနေတာမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်။

အင်တာဗျူးသူ: တရုတ်ကွန်မြူနစ်အစိုးရရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေဟာ အဲဒီမှာ ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ လွတ်လပ်မှုတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ထိုက်တန်တယ်လို့ ခံစားရပါသလား။

ဦးနု: ဒါတွေကို အသေးစိတ်သိနိုင်ဖို့ တရုတ်နိုင်ငံမှာ အချိန်အတော်ကြာ နေထိုင်ခဲ့ရပေမယ့်၊ တရုတ်ခေါင်းဆောင်တွေက သူတို့လူမျိုးတွေအတွက် ကြိုးပမ်းနေတာတွေကိုတော့ ကျွန်တော် အများကြီး ချီးကျူးဂုဏ်ပြုပါတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်၊ သူတို့ဟာ တရုတ်ပြည်သူတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို တကယ်ပဲ အလေးထားကြပါတယ်။

အင်တာဗျူးသူ: အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေနဲ့ ကွန်မြူနစ်တရုတ်နိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ကုလသမဂ္ဂမှာ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံသင့်တယ်လို့ လူကြီးမင်း ထင်ပါသလား။

ဦးနု: ဟုတ်ကဲ့၊ လက်ခံသင့်ပါတယ်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မယုံကြည်ဘူးဆိုရင်လည်း မယုံကြည်လို့ ရပါတယ်။ ဥပမာ- ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လည်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မယုံကြည်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် တရုတ်နိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုပါတယ်။

အင်တာဗျူးသူ: ရန်ကုန်မှာ ကျွန်တော်တို့ စကားပြောခဲ့တဲ့သူတိုင်းက မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံသစ်အဖြစ် လိုလားတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ အခု ဦးနု အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ရောက်လာပြီးတဲ့နောက်မှာရော၊ အမေရိကန်ပုံစံ အရင်းရှင်စနစ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြဿနာတွေအတွက် မကိုက်ညီဘူးဆိုတဲ့ အယူအဆကို ပြောင်းလဲသွားပြီလား။

ဦးနု: အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ အာရှနိုင်ငံတွေရဲ့ အခြေအနေက အတော်လေး ကွာခြားပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမေရိကန်ပုံစံ အရင်းရှင်စနစ်ကို အာရှနိုင်ငံတွေထဲ အတင်းသွင်းမယ်ဆိုရင် မလိုလားအပ်တဲ့ စီးပွားရေးကွာဟချက်တွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ ချမ်းသာတဲ့သူက ပိုချမ်းသာ၊ ဆင်းရဲတဲ့သူက ပိုဆင်းရဲလာမှာပေါ့။ အဲဒီလိုဆိုရင် အာရှတလွှားမှာ မကျေနပ်ချက်တွေ အများကြီး ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အရှေ့တောင်အာရှမှာ ကွန်မြူနစ်တွေ အခြေချဖို့ လမ်းဖွင့်ပေးသလို ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် အမေရိကန်ပုံစံ အရင်းရှင်စနစ်ကို အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကောင်အထည်မဖော်စေချင်တာပါ။

အင်တာဗျူးသူ: လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးနှစ်က အထက်လွှတ်တော်အမတ် မာဂရက် ချေ့စ် စမစ်နဲ့ အင်တာဗျူးတုန်းက အမေရိကန်မူဝါဒအပေါ် ဝေဖန်စရာရှိလားလို့ အမေးခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက လူကြီးမင်းက အရမ်းယဉ်ကျေးပေမဲ့ "အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ စကားအရမ်းများတယ်" လို့ ပြောခဲ့တာ မှတ်မိပါတယ်။ အခုရော အဲဒီလိုပဲ ခံစားရတုန်းပဲလား။

ဦးနု: ဟုတ်ကဲ့။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်တွေ စကားများတာကို ကျွန်တော် အပြစ်မတင်ပါဘူး။ အမေရိကမှာ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်ရှိတယ်ဆိုတာ ခင်ဗျားလည်း သိပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့က အဲဒီအခွင့်အရေးကို အပြည့်အဝ အသုံးချနေကြတာပါ။

အင်တာဗျူးသူ (Edward R. Murrow): ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဒီကြီးကျယ်ခမ်းနားတဲ့ နိုင်ငံကို မြန်မာနိုင်ငံလို အဝေးတနေရာကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင် လွတ်လပ်မှုဆိုတဲ့ စံနမူနာဟာ ဒေါ်လာတွေထက် ပိုပြီးအရေးကြီးတယ်ဆိုတာကို သဘောပေါက်လာပါလိမ့်မယ်။ အားလုံးပဲ ကောင်းသောညချမ်း ဖြစ်ပါစေ၊ ကံကောင်းကြပါစေ။